Ağız sağlığı araçlarının en önemlisi diş fırçasıdır.Fırçasız ağız sağlığı olmaz.İnsanlık M.Ö 400 de Çinlilerin yaptığı fırçayı kullanmaya çalışmış,çeşitli gelişmelerle bugünkü duruma gelmiştir.Diş plağı (diş kiri) ancak diş fırçası tarafından yok edilir. Diş fırçası 2,5 -3 cm boyunda kılları orta yumuşaklıkta olmalıdır.Yumuşak fırça diş kirini temizleyemez. Bu nedenle biraz sertliğe sahip ve naylon kıllı olmalıdır. Genellikle sap uzunluğu 17,5 cm dir.Çocuklar için daha küçük fırçalar tercih edilmelidir.


Diş fırçalamaya dişlerin ortalama sürme yaşı olan 1 yaşında başlanılmalıdır.Bu dönemde anne ,baba ,abla ve ağabeyler çocuğun karşısında diş fırçalamamalıdırlar. Bu yaşta çocuk ebeveynini taklit eder,fırçayı ısırır oynar.Çocuğa kati suretle müdahale edilmemelidir.Çocuk altı yaşına gelinceye kadar kati suretle fırçasına macun konulmamalıdır. Bunun sebebi çocukların ağız mukozalarının çok hassas oluşudur. Diş macunu çocukların ağzında şiddetli yanma duygusu oraya çıkaracaktır.


Diş macunu çocuklar 7-8 yaşına geldiğinde yarım pirinç tanesi kadar konulabilir.12 yaşından itibaren leblebi büyüklüğüne çıkabilir.Çok sürülen diş macunları yanma,bulantı veya aşırı ferahlık sağlaması nedeniyle ağzı çalkalamaya mecbur bırakıp fırçalama süresini kısaltır. Bu eksik fırçalanma olayı fırçalanması eksik yapılan bölgelerde diş çürüklerinin ve dişeti iltihaplarının ortaya çıkmasına neden olur.


Diş fırçalamada en önemli konu diş fırçasının dişlerin her kısmını 4 defa 45 derecelik açı ile temizlemesidir. Bu nedenle fırçayı her diş bölgesinde sayarak kullanmalısınız. Bütün ağız sağlığı araçları (fırçalar,iplikler ve çeşitli araçlar) ancak tavsiye edildiği şekilde kullanılırsa tam fayda sağlar, eğer dört fırça darbesi yerine daha fazla fırça darbesi vurulursa diş etlerini tahriş edebilir. Bu kural bütün ağız sağlığı araçları için geçerlidir.


Üst ön dişlerin fırçalanışı : Fırça diş ve dişeti kılları yukarıda olmak üzere 45 derecelik bir açı yaparak tutulur, diş etinden dişe doğru (pembeden beyaza doğru) sıkıca bastırılarak aşağıya indirilir. Bu şekilde 4 fırça darbesi kullanılır.


Alt yan dış kısımların fırçalanışı : Fırça alt kısımlarda kılların ucu aşağıda olacak şekilde diş etinden dişe doğru (pembeden beyaza doğru) sıkıca bastırılarak yukarıya çıkarılır. Bu şekilde 4 fırça darbesi vurulur.


Üst ön iç kısımlar : Burada da diş etinden dişe doğru (pembeden beyaza doğru) 45 derecelik bir açıyla 4 fırça darbesi vurulur. Üst çenede fırça kılları yukarıdan sıkıca bastırılarak aşağıya indirilir. Hastalarımız genellikle bu bölgeyi fırçalamayı ihmal etmektedirler. Bilhassa sigara kullananlarda bu bölgelerinde kirlenme çok fazla olmaktadır.


Üst yan kısımlar : Bu bölgede fırça diş etinden dişe doğru 45 derecelik bir açıyla tutulur. Yukarıdan aşağıya (pembeden beyaza ) indirilir. Bu bölgeler bazı hastalarda bulantı yapıyor ise fırçanın macunu çok azaltılmalı veya hiç macun kullanılmamalıdır. Genellikle macunsuz fırça bulantı yapmaz.


; Alt ön iç kısımlar : Bu bölgeye tükürük bezi kanalcıkları açıldığı için diş taşı birikimi fazla olur. Bu nedenle iç kısımların fırçalanmasına daha dikkat edilmelidir. Fırça dişetinden dişe doğru fotoğrafta görüldüğü gibi tutulmalı ve 5-6 darbe vurulmasının nedeni yukarıda belirtildiği gibi bu bölgede diş taşı birikiminin daha fazla olmasıdır. Bu bölge fırçalanırken , diş fırçası dil altına kaçırılmamalıdır. Aksi halde aftlar ortaya çıkabilir.


Alt yan iç bölgeler : Hastalarımızın fırçalamada zorluk çektiği ve fırçalamayı unuttukları bölgelerdir. Genellikle en çok plak ve diş taşı birikimi bu bölgelerde olduğundan , en fazla dişeti iltihabı da bu bölgelerde olmaktadır. Bu nedenle tüm kişiler bu bölgeyi fırçalamaya özel bir dikkat göstermelidirler. Bu bölgede dişetinden dişe doğru sert bir şekilde fırçalanmalı ve 5-6 fırça darbesi vurulmalıdır. Yine fırçalama işlemi yapılırken fırçayı dil altına kaçırmamaya dikkat edilmelidir. Bu bölge fırçalanırken bulantı hissi duyuluyorsa , az macunlu veya macunsuz fırça kullanılmalıdır.


Diş Fırçası Hangi Sıklıkla Değiştirilmelidir?



Diş fırçası kıllarında yayılma ve yumuşama olunca değiştirilmelidir. Yumuşak fırça temizleme görevini yapamaz . Kılları eskimiş ve yayılmış fırça ise dişetlerini zedeler. Diş fırçasının ömrünü uzatmak için

A)Islak bırakılmamalı,

B)Sıcaktan ve güneşten uzak tutulmalı,araba içinde unutulmamalı ve serin yerde muhafaza edilmeli.

C)Fotoğraflarda belirtilen fırçalama kurallarına uyulmalı.

D)Alkol ,kolonya vs. kimyasal maddelerle temizlenmemeli,fırçalanmadan sonra bol su ile yıkanmalıdır.

E)

Diş Fırçalamada Ortaya Çıkacak Sorunlar ve Giderilmeleri


1.Ağrı : Genellikle diş fırçasının yanak içine veya dilaltı bölgesine kaçırılmasından olur. Bu bölgelerde beyaz ; su içerken ,yumuşak gıdalar yerken dahi ağrıyabilen, ülserler olabilir. Bu bölge dikkatli fırçalanırsa bu tip aftlar görülmez. Diş taşları temizlendikten sonra diş fırçalanırken ağrı olabilir. Birkaç gün içinde kendiliğinden geçer .

2.Sıcak ,soğuk,ekşi ve tatlı hassasiyeti : iyi temizlenmeyen bölgelerde olur. İyi fırçalama ve tuzlu su ile ağzı çalkalamakla geçer . Hassasiyet geçmezse diş hekimine müracaat etmek gerekmektedir.

Kanama : Dişeti iltihabının bir belirtisidir. Diş fırçalamaya ara verildiği ve içki,sigara ve tatlı alımının çok olduğu durumlarda ortaya çıkar. Dikkatli fırçalama yapılmalı , sigara , içki ve tatlı alımı durdurulmalı , geçmediği taktirde diş hekimine müracaat edilmelidir.