Fiziksel etkenlere bağlı olarak ürtiker oluşabilir. Fiziksel ürtikerler, genellikle kronik ürtikerlerdir. Birden fazla fiziksel ürtiker tipi aynı hastada birarada bulunabilir.

Fiziksel ürtikerlere, ortaya çıkmasına neden olan fiziksel etkene göre isim verilmektedir:


SOÄžUK ÃœRTÄ°KERÄ°

 SoÄŸuk ürtikeri, SOÄžUK TEMASINI takiben kısa süre içinde KAÅžINTI, KIZARIKLIK ve ŞİŞLÄ°K oluÅŸmasıdır.

Hastalık herhangi bir yaşta başlayabilir. Belirgin bir cinsiyet ayrımı yoktur.

Şikayetler genellikle olarak SOĞUK HAVA ya da RÜZGARA MARUZİYET ile ortaya çıkar.

SOĞUK CİSİMLERE TEMAS ile ellerde veya SOĞUK GIDALARIN YENMESİYLE dudaklarda ürtiker oluşabilir. Bazen dil ve yutakta, daha nadir olarak ta hava yollarında şişlik oluşabilir.

En tehlikeli formu TÜM VÜCUDUN soğuğa maruziyeti ile anafilaksi (ağır allerjik reaksiyon) oluşmasıdır. (Örnek; denize dalma ya da atlama). Bu tür reaksiyonlar tansiyon düşüklüğüne neden olur, hatta ölümle sonuçlanan vakalar da bildirilmiştir.

Soğuk ürtikeri GEÇİRİLMİŞ ya da MEVCUT BİR HASTALIĞA bağlı olabilir. Soğuk ürtikeri tanımlayan hastalarda öncelikle bu duruma neden olabilecek hastalıklar araştırılmalıdır. Ancak hastaların önemli bir kısmında, altta yatan bir anormallik tespit edilemez ve hastalık İDİYOPATİK (sebebi bilinmeyen) olarak tanımlanır.

Soğuk ürtikeri çeşitli ilaçlar ve korunma yöntemleriyle kontrol altına alınabilir. Ayrıca ani gelişecek tehlikeli durumlar için (anafilaksi) hastaya kendi kendine uygulayabileceği birtakım ilaçlar verilebilir.

Soğuk ürtikerinden şüphenilen vakalarda önkola 4 dakika süreyle buz uygulanır ve 10 dakika sonra değerlendirilir. Eğer hastada soğuk ürtikeri varsa buzun kaldırılmasından sonra uygulama yapılan alanda önce kaşıntı başlar daha sonra geniş bir ürtiker plağı oluşur (Ice cube test). Bazı hastalarda buzun daha uzun sürelerde tatbik edilmesi gerekebilir.

SOÄžUÄžA BAÄžLI DÄ°ÄžER SENDROMLAR

Soğuk ürtikeri dışında soğuğa bağlı diğer sendromlar da tanımlanmıştır. Bu sendromların görülme sıklığı tam olarak bilinmemektedir.

Gecikmiş soğuk ürtikeri:

Bu sendromda ürtiker soğuğa maruziyetten 9-18 saat sonra ortaya çıkmaktadır. Hastalığın ailesel olduğu ve yani kalıtımsal olarak geçtiği gösterilmiştir.

Soğuğa bağlı kolinerjik ürtiker:

Hastalar soğuk ortamda egzersiz yaptıktan sonra kolinerjik ürtikere benzer şekilde lezyonlar oluşmakta, ancak bu lezyonlar sıcak ortamda yapılan egzersiz sonrasında görülmemektedir.

Sistemik soğuk ürtikeri:

Bu hastalarda ise soğuğa maruziyet sonrasında tüm vücutta ürtiker oluşmaktadır. Hastanın soğukla direkt temas etmeyen vücut bölgelerinde de ürtiker plakları ortaya çıkması ayırıcı tanıda önemlidir. Ayrıca buz testi bu hastalarda negatiftir.

Soğuğa bağlı dermografi:

Buz testi ya da sistemik soğuk maruziyeti ile ürtiker oluşmamaktadır. Dermografinin test edilmesi için deri çizildiğinde zayıf bir cevap elde edilmekte, ancak çizilen bölgenin soğutulması ile belirgin bir cevap ortaya çıkmakta ve dermografi belirgin hale gelmektedir.

Lokalize soğuk ürtikeri:

Paha önce hazırlayıcı bir faktöre (allerjen enjeksiyonu, böcek ısırması gibi) maruz kalmış deri bölgesinde soğuk ile ürtikerinin oluştuğu bir sendromdur.

Lokalize soğuk refleks ürtiker:

Bu sendromda buz testini uygulandığı yerde lezyon oluşmazken, bu alanın etrafında kolinerjik ürtikere benzer şekilde lezyonlar ortaya çıkmaktadır.

KOLÄ°NERJÄ°K ÃœRTÄ°KER

Kolinerjik ürtiker, egzersiz, sıcak banyo, terleme ve anksiete gibi uyaranlarla ortaya çıkan, etrafı belirgin kızarıklıkla çevrili küçük, nokta şeklinde lezyonlardır. Daha çok göğüsün üst kısmı ve boyunda gözlenmekle birlikte tüm vücutta yaygın olarak oluşabilir.

BASINÇ ÜRTİKERİ

Basınç ürtikeri basınca maruz kalan vücut bölgelerinde 4-6 saat sonra ortaya çıkan ürtiker ve angioödemdir. Semptomlar vücudun giysilerle basınç altında kaldığı bölgelerinde veya yürüme ya da uzun süreli oturma gibi uzamış basınca marzu kalan bölgelerinde ortaya çıkar.

Basınç ürtikeri kendi başına bir hastalık olarak görülebilmekle birlikte daha çok kronik ürtikere eşlik etmektedir. Basınca bağlı ürtikeri olan kronik ürtikerli hastalarda gıda allerjisi insidansının artmış olduğu yönünde bulgular vardır.

DERMOGRAFÄ°ZM

Deriye yazı yazma anlamına gelir.

Populasyonun %2-5’inde görülür.

Derinin künt bir cisimle çizilmesini takiben 1-2 dakika içinde çizilen hat boyunca ürtiker oluşmasıdır.

Dermografizm birçok kronik ürtiker tipiyle birlikte görülebilmektedir.

SOLAR ÃœRTÄ°KER

Güneş ışığına maruziyet ile 1-3 dakika içinde ürtiker tablosunun ortaya çıktığı bir hastalıktır.

Tipik olarak güneşe maruz kalan bölgelerde ilk 30 saniye içinde önce kaşıntı oluşur, takiben kızarıklık ve şişlik meydana gelir. Geniş vücut sahası güneş ışığına maruz kalırsa tansiyon düşüklüğü ve solunum sistemi semptomları da oluşabilir.

AKUAJENÄ°K ÃœRTÄ°KER

Akuajenik ürtiker, suyun ısısından bağımsız, direkt su ile temasa bağlı olarak ortaya çıkan küçük ürtiker plakları şeklinde bir klinik tablodur.