İNHALASYON CİHAZI NEDİR?

Astım tedavisinde kullanılan modern ilaçlar "inhalasyon cihazı" adı verilen özel cihazlarla uygulanır. Burada amaç kullanılan ilacın doğrudan akciğer havayollarına, yani ilacın etkili olması istenilen bölgeye ulaştırılmasıdır. Ayrıca bu sayede ilacın sistemik emilimi yani kan dolaşımına geçmesi de en aza indirilir ve hasta ilaç yan etkilerinden korunmuş olur.

Günümüzde bu amaçla geliştirilmiş değişik cihazlar vardır. Hekimin tedavi için doğru ilacı yazmış olması kadar, hastanın da yazılan ilacı doğru olarak uygulaması da etkin bir astım tedavisi için olmazsa olmaz bir unsurdur.
 

İNHALASYON CİHAZLARI İLE İLGİLİ OLARAK DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN KONULAR

Kuru toz inhaler cihazlarının hepsi nemden korunmalı, bu nedenle kuru bir yerde muhafaza edilmelidir.

Kuru toz inhaler cihazlarını kullanırken cihaz içine nefes verilmemelidir.

Özellikle kortikosteroid içeren cihazların kullanımını takiben ağız çalkalama işlemi mutlaka yapılmalıdır. Bu İŞLEM ilaca bağlı lokal yan etkileri ve ilacın ağız mukozası yoluyla sistemik emilimini önleyecektir.

KORTİKOSTEROİD İÇEREN İNHALASYON CİHAZLARI İLE İLGİLİ ÇOK ÖNEMLİ KONULAR !

Bu ilaçlar astım tedavisinde OLMAZSA OLMAZ önem taşıyan kortikosteroidleri içermektedir. Hastaların bir kısmı ve malesef konuyla ilgili yeterli bilgisi olmayan bazı kişiler, "BU İLAÇTA KORTİZON VAR !, ÇOK ZARARLI, AKCİĞERLERİNİ ÇÜRÜTÜR, KİLO ALDIRIR, SİVİLCE YAPAR..." şeklinde gerçekle ilişkisi olmayan sözlerle ilacın reçete edildiği astımlı hastasını KORKUTMAKTA, ve astım tedavi planını bozarak hastaya zararlı olmaktadırlar.

Doğru olan tek cümle "bu ilaçların içinde kortizon yapısında maddelerin bulunduğudur". ANCAK, bu kortizon, ağız yoluyla alınan (hap) kortizonlardan hem molekül yapısı olarak farklıdır, hem de çok düşük dozlarda kullanılmaktadır.

ÇOK DÜŞÜK DOZ sözünü biraz açıklayalım:

Kortizon adı verilen madde normalde insan vücudunda salgılanan ve biyolojik dengelerin devamı için gerekli olan bir maddedir. Vücudumuz günde ortalama 3000-5000 mikrogram kortizon salgılar.

Bizim astım tedavisi için verdiğimiz kortizon dozu ise budesonid için maksimum 1600 mikrogram, flutikazon için 1500-2000 mikrogramdır.

Yani günlük salgılanmakta olan fizyolojik dozların altındadır.

Kortizon içeren ilaçlarla ortaya çıkan yan etkiler, vücutta yapılan kortizon miktarından daha yüksek dozlarda ve uzun sürelerde ağız yoluyla (hap) verilenlerle ortaya çıkmaktadır.

DİKKATİNİZİ YÖNELTMENİZ GEREKEN diğer bir kelime de AĞIZ YOLUYLA (hap) KULLANIMDIR. İlaçlar ağız yoluyla kullanıldığında kan dolaşımına geçerek tüm vücutta etki ederler.

ANCAK astım ilaçları doğrudan akciğer havayollarına (bronşlar) uygulanmakta ve burada etki etmektedirler.

İnhalasyon cihazı doğru kullanılır ve kullanımdan sonra ağız çalkalanır ve gargara yapılır ise, ilacın sistemik dolaşıma (kan dolaşımına) geçişi tama yakın bir oranda önlenir ve ÖZELLİKLE ERİŞKİN HASTALARDA inhale kortikosteroidlere bağlı sistemik yan etki gözlenmez.


TURBUHALER

Cihazın içinde uygulanacak olan ilaç toz halinde ve herhangi bir katkı maddesi (taşıyıcı madde) içermeksizin bulunmaktadır.

Kortikosteroid, bronkodilatör (hava yolu genişletici) ve bunların karışımını içeren formları vardır.
Kullanım tekniğine geçmeden önce cihazın çalışma prensiplerini özetleyelim:

Nasıl çalışır ?

Cihazın içinde uygulanacak olan ilaç "depo" olarak tabir edebileceğimiz bir hazne içinde toz olarak bulunur. Altta döner bir doz diski vardır ve aşağıdaki anlatıldığı şekilde cihaz kullanıma hazırlandığında 1 doz toz ilaç havayolu (inhalasyon kanalı altına gelir.

Solunum hareketi ile (derin nefes alma) toz ilaç kanal boyunca hareket eder ve spiral kanallı ağız parçasına gelir. Burası birbirine sarmal yapmış 2 döner kanal şeklindedir ve emilen ilaca bir türbülans hareketi sağlayarak akciğer hava yollarına (bronşlara) ulaşmasını sağlar.

Cihazın en altında "nem emici" bir kimyasal madde vardır ve cihaz sallandığında çıkan ses bu maddeye bağlıdır. Yani cihazıda ilaç kalıp kalmadığını salladığınızda gelen ses ile kestirmeniz mümkün değildir. Bunu anlayabilmek için turbuhalerlerin yeni modellerine bir doz sayacı eklenmiştir.

ÇOK ÖNEMLİ BİR KONU: Turbuhaler cihazını kullandığınızda, ağzınıza ilacın tadı ya da ilacın geçtiğini belirleyecek herhangi bir his oluşmaz. Çünkü ilaç çok ince bir toz halindedir ve alıp almadığınızı hissetmezsiniz. Ama ilaç akciğerlerine ulaşmıştır.

Bu konuda tam olarak ikna olmak isterseniz, basit bir deneme yapabilirsiniz: koyu renk bir bez parçasını turbuhalerin ağzına kapatın ve sonra kullanın. Bez parçasını çevirdiğinizde, bezin üzerine takılıp kalmış beyaz ilaç partiküllerini göreceksiniz.
 
Nasıl kullanılır ?...

Koruyucu kapağı çıkarttıktan sonra,

turbuhaleri DİK POZİSYONDA tutarak, tabandaki mekanizmayı (renkli kısım)...

soldan sağa doğru çevirin ve sonra “klik” sesini duyuncaya kadar tekrar ters yöne (ilk pozisyona) doğru çevirin.

Öncelikle nefesinizi boşaltın,
turbuhaleri resimdeki gibi dudaklarınız arasında boşluk kalmayacak şekilde ağzınıza yerleştirin,

sonra HIZLI ve DERİN bir nefes alın.

İlacı uyguladıktan sonra cihazın kapağını kapatmayı unutmayın.

 Kortikosteroid içeren turbuhaler kullandıktan sonra

(Symbicort veya Pulmicort)

MUTLAKA

su ile ağız çalkalanmalı

ve gargara yapılmalıdır.

(BU SUYU YUTMAYINIZ)
 


AEROLİZER (İnhalasyon Kapsülü)

Aerolizer astım tedavisinde kullanılan inhalasyon cihazlarından bir diğeridir.
Uygulanacak olan ilaç cihazın içine yerlestirilen bir kapsül içindedir.

İlaç ile birlikte taşıyıcı madde olarak laktoz (bir çeşit şeker) bulunmaktadır.

Kortikosteroid ve bronkodilatör (hava yolu genişletici) ilaç içeren formları vardır.
 

Nasıl çalışır, nasıl kullanılır ?

İlacın kutusundan bir cihaz (aerolizer) ve blister formda bir ambalaj içinde ilaç kapsülleri çıkacaktır.
Bu kapsüller ağız yoluyla kullanmak için DEĞİLDİR !
Aerolizerin koruyucu kapağını açınız ve çevirerek açınız.
Aerolizerin içinde kapsülü yerleştirmek için bir boşluk vardır.

Kapsülü burya yerleştiriniz.
Aerolizeri kapatınız ve iki yanındaki mandalları aynı anda bastırınız. Bu işlem ile kapsülün iki yanında delikler açılacaktır.

Öncelikle nefesinizi boşaltın, cihazı dudaklarınız arasında boşluk kalmayacak şekilde ağzınıza yerleştirinve sonra HIZLI ve DERİN bir nefes alın.

Solunum hareketi ile (derin nefes alma) kapsülün kenarlarında açılan deliklerden ilaç dışarı çıkacak ve akciğer hava yollarına (bronşlara) ulaşacaktır.

Bu esnada kapsülün aerolizer içinde dönme sesini duyacaksınız ve ağzınıza laktoz tadı (tatlı) gelecektir.
Kullanım sonrasında kapsülü kontrol ederek ilacı tam olarak alıp almadığınızı anlayabilirsiniz.

 Kortikosteroid içeren aerolizer kullandıktan sonra

(Miflonide)

MUTLAKA

su ile ağız çalkalanmalı

ve gargara yapılmalıdır.

(BU SUYU YUTMAYINIZ)


DİSKUS
 
Diskus astım tedavisinde kullanılan inhalasyon cihazlarından bir diğeridir.

Uygulanacak olan ilaç cihazın içinde şerit şeklinde bir blister yapı içindedir.

İlaç ile birlikte taşıyıcı madde olarak laktoz (bir çeşit şeker) bulunmaktadır.

Kortikosteroid, bronkodilatör (hava yolu genişletici) ve bunların karışımını içeren formları vardır.

Kullanım tekniği diğerlerinden farklı değildir.

Nasıl kullanılır ?

Diskusunuzu kapalı olarak muhafaza ediniz.

Açmak için cihazın çentiğine başparmağınızı yerleştirip çevirin

Kapak açılınca ortaya çıkan mandalı en son noktaya kadar itiniz.Bu esnada diskusun doz göstergesi 1 azalırken ağızlık bölgesindeki hazneye 1 doz ilaç boşalacaktır.

Öncelikle nefesinizi boşaltın, cihazı dudaklarınız arasında boşluk kalmayacak şekilde ağzınıza yerleştirinve sonra HIZLI ve DERİN bir nefes alın.

Solunum hareketi ile (derin nefes alma) diskus içindeki ilaç akciğer hava yollarına (bronşlara) ulaşacaktır. Bu esnada ağzınıza laktoz tadı (tatlı) gelecektir.

Kullanım sonrasında diskusun kapağını tekrar kapatın .

 Kortikosteroid içeren diskus kullandıktan sonra

(Seretide veya Flixotide)

MUTLAKA

su ile ağız çalkalanmalı

ve gargara yapılmalıdır.

(BU SUYU YUTMAYINIZ)


ÖLÇÜLÜ DOZ İNHALER

Ölçülü doz inhaler (ÖDİ), inhalasyon cihazlarının öncülerindendir.

Astım tedavisinde uzun yıllardır kullanılmaktadır. Hastalar tarafından en fazla tanınan, ve halk arasında "fıs fıs"  adıyla yeniden adlandırılmış olan bir cihazıdır.

FAKAT, bu kadar iyi tanınmasına rağmen kullanım hatalarının EN FAZLA yapıldığı inhalasyon cihazıdır. Ölçülü doz inhalerin diğerlerinden farkı, içindeki ilacın bir İTİCİ GAZ aracılığı ile cihazdan ayrılması ve havayollarına ulaştırılmasıdır. Kullanımı dikkat, el ve solunum koordinasyonu gerektirir.

Kortikosteroid ve bronkodilatör (hava yolu genişletici) ilaç içeren formları vardır.

Nasıl çalışır ?

 Ölçülü doz inhaler,  basınçlı bir tüp içinde  İLAÇ ve İTİCİ GAZ karışımından oluşur.
 Cihaza her basıldığında 1 doz ilaç salınır.
 Kullanımlar arasında cihaz içinde bulunan ilaç ve gaz, birbirinden  ayrılır... 
 Bu nedenle her kullanım öncesinde cihaz SALLANARAK, içindeki ilaç ve gazın BİRBİRİNE  KARIŞMASI sağlanmalıdır.

Nasıl kullanılır ?

Ölçülü doz inhalerin koruyucu kapağını çıkartın

İyice çalkalayarak ilaç ve itici gazın tamamen karışmasını sağlayın

Öncelikle nefesinizi boşaltın, cihazı dudaklarınız arasında boşluk kalmayacak şekilde ağzınıza yerleştirin (başınızı hafifçe arkaya eğin)

DERİN fakat YAVAŞ bir nefes alırken cihaza bir kez basın ve nefes almaya devam edin.

Nefes alma işlemini tamamladıktan sonra cihazı ağzınızdan ayırın ve 8-10 saniye nefesinizi tutun.

 Kortikosteroid içeren ölçülü doz inhaler kullandıktan sonra

MUTLAKA

su ile ağız çalkalanmalı

ve gargara yapılmalıdır.

(BU SUYU YUTMAYINIZ)


HAZNE (SPACER ya da CHAMBER)
 

Ölçülü doz inhalerin kullanımı dikkat, el ve solunum koordinasyonu gerektirir.

Ancak her hastada bu şartları sağlamak mümkün olmaz. bu nedenle ÖDİ kullanımını kolaylaştırmak ve bir kerede akciğerlere daha fazla ilaç ulaştırılmasını sağlamak amacıyla hazne adı verilen ara bağlantı parçası geliştirilmiştir.
   
Nasıl kullanılır ?
   
Haznelerin değişik modelleri vardır.

Haznenin bir tarafına ÖDİ yerleştirilr, diğer tarafı ise solunum yoluna (ağız ve burun) birleştirilir. Maskeli formu daha çok çocuklarda tercih edilir.

Erişkin hastalarda maske kullanmadan doğrudan ağız ile birleştirilebilir.

ÖDİ'yi hazneye taktıktan sonra BİR KEZ basınız.

ÖDİ spacer içine her seferinde sadece 1 kez sıkılmalıdır.

Beklemeden (3-5 saniye içinde) DERİN ve YAVAŞ bir nefes alınız.

İşlemini tamamladıktan sonra cihazı ağzınızdan ayırın ve 8-10 saniye nefesinizi tutun.
 
     
Haznenin ağız kısmındaki valflerin düzgün olarak çalışması için temiz olması gereklidir.

Bu nedenle düzenli olarak su ile yıkayınız.

Sık yıkama hazne çeperine yapışan ilaç miktarını artıracağından, her kullanımdan sonra yıkanması önerilmemektedir.

Hazneyi yıkadıktan sonra bezle kurulamayınız, sadece kurumaya bırakınız.

 Kortikosteroid içeren ÖDİ VE HAZNE kullandıktan sonra

MUTLAKA

su ile ağız çalkalanmalı

ve gargara yapılmalıdır.



NEBÜLİZATÖR
 

Nebülizatör, ses dalgalarıyla (ultrasonik nebülizatör) veya basınçlı hava (jet nebülizatör) ile sıvı haldeki ilaçları buhar haline getiren ve solunum yoluyla alınabilmesini sağlayan bir cihazdır.

Nebülizatör ile küçük çocuklarda, ölçülü doz inhalere uyum sağlayamayan hastalarda ve ağır astması olan hastalarda astma ilaçlarının etkili bir şekilde uygulanabilmesi mümkündür.

Nebülizatör ile kullanılmak üzere hazırlanmış özel ilaç formları vardır. Bunlara NEBÜL adı verilmektedir.
Bronş açıcı ve tedavi edici (kortikosteroid) içeren nebül ilaçlar mevcuttur.

Nasıl kullanılır ?
   
Nebülü açın ve ağızlık ya da yüz maskesinin altındaki ilaç haznesine boşaltın. Cihazı çalıştırın.

Ağızlığı dudaklarınızın alarak (veya maskeyi yüzünüze kapatarak) yavaş ve derin bir şekilde soluk alıp vermeye başlayın. Aldığınız her nefesi 1-2 saniye kadar tutun.

Haznedeki ilaç tamamen bitinceye kadar (10-15 dakika) bu işleme devam edin.

NEBULİZATÖRÜ HER KULLANIMDAN SONRA TEMİZLEMEK GEREKLİDİR:
1. Maske (veya ağızlık), ilaç haznesi ve bağlantı hortumunu birbirinden ayırın.
2. Parçaları ılık su ile yıkayın.
3. Parçaları kuruladıktan sonra tekrar birleştirerek, iç yüzeylerin de kurumasını sağlamak için nebülizatörü birkaç dakika çalıştırın.
4. Cihazı bir sonraki kullanıma kadar kutusunda muhafaza edin.

 Kortikosteroid içeren nebul kullandıktan sonra

MUTLAKA

su ile ağız çalkalanmalı

ve gargara yapılmalıdır.

(BU SUYU YUTMAYINIZ)