|
angel
|
 |
« : Ekim 21, 2007, 10:29:44 ÖS » |
|
Doğal afetler toplumun normal yaşama düzenini bozan ve neden olduğu sonuçlarla felaket haline dönüşebilen, uluslararası yardım gerektiren olaylardır. Doğal afetler tanımı içinde deprem, sel, yangın, kasırga, kuraklık ve volkanik patlama gibi ülkeleri, kıtaları bazen de bütün dünyayı etkileyebilen olaylar yer almaktadır. Bu doğal afetler beklenmedik zamanlarda ve genellikle önlenemez şekilde oluşurlar ve can kayıplarına neden olurlar.
Bütün bu olaylar sırasında insan toplulukları normal yaşam düzenlerini kaybederler. Bu durum toplum sağlığı açısından değerlendirildiğinde bulaşıcı hastalıklar ön plana çıkmaktadır.
Büyük bir afet sonrasında hayatta kalanların infeksiyona maruz kalma riski, infeksiyon kontrol çalışmalarının aksamasından kaynaklanır.
Afeti takiben; Var olan bulaşıcı hastalıkların artması, Toplum duyarlılığındaki değişiklikler ve Sisteme yeni patojenlerin katılması şeklinde değişiklikler olur. Yaşam koşullarında oluşan değişiklikler bu enfeksiyonları tetikler. Örneğin; İnsanların topluca bir arada yaşama zorunlulukları ile hava kaynaklı patojenlerin bulaşı artar. 1979 da Dominik Cumhuriyetinde kasırga afeti sonrasında insanların kalabalık yaşam koşullarından kaynaklandığı düşünülen kızamık infeksiyonlarında artış tespit edilmiştir. Su kaynaklı patojen organizmaların da bu tür afetlerde geçişi artmıştır. Şehir şebeke suyunun kullanılamaz hale gelmesi ve temiz su kaynaklarına ulaşılamaması ve kişisel hijyenin sağlanamaması hastalıkları arttırır. Aynı kasırgada bu yolla bulaşan hepatit ve gastroenterit salgınları da yaşanmıştır. Gıda kaynaklı bulaşmada, gıdaların uygun koşullarda muhafaza edilememesi ve kontamine su ile temas sorumludur. Hayvan ve böcek kaynaklı bulaşmada da artma gösterilmiştir. 1963 te Haiti depreminden önce konutlar spray insektisidler ile korunurken, yıkımdan sonra bu korunma ortadan kalkmış ve malarya epidemisi olmuştur. Afetzedelerin kişisel hijyen kurallarına uymamasından ve diğer halk sağlığı kurallarının yerine getirilmemesinden kaynaklanan infeksiyon hastalıklarında artış olmaktadır. Yine infeksiyon kontrol programları çerçevesinde yapılan rutin aşılama hizmetlerinin yapılamaması, toplumun duyarlı kesiminde örneğin çocuklar ve yaşlılarda infeksiyon riskini artırmaktadır. Afet sonrasındaki psikolojik stres de kişileri infeksiyona duyarlı hale getirmektedir. İnfeksiyöz ajanlar afet bölgesine dışarıdan da getirilebilir. Bir kurtarma ekibinin elemanının influenza semptomları ile çalışmaya katılması afetten sağ kurtulanlar arasında bir salgına neden olabilmektedir. İnfeksiyöz ajanların bölgeye taşınması kolaydır, çünkü ajanın inkübasyon periodu içinde günümüz şartlarında bölgeler arasındaki seyahatın hızlı olmasına bağlı olarak ajan bölgeye kolayca taşınabilir. Doğal afetlerde genelde yörede önceden olmayan infeksiyonlar afetlerden sonra da çok nadir görülür.
Kolera veya tifo gibi infeksiyonlar endemik olmadıkça veya bölgeye dışarıdan gelenler tarafından taşınmadıkça çok fazla beklenmez. Afetten etkilenen topluluğun duyarlılığı, malnütrisyon, çevresel strese maruz kalma ve afet sırasındaki yaralanmalardan etkilenir.
Diyabet, pulmoner hastalıklar, kalp hastalığı veya böbrek hastalığı gibi kronik hastalığı olan kişilerde zaten var olan infeksiyon duyarlılığı afetlerde normal tedavi programının aksamasından dolayı artar. Örneğin diyebetik hastanın ilaçlarını uzun dönem alamaması hastayı yumuşak doku infeksiyonu, idrar yolu infeksiyonu gibi diabetin komplikasyonlarına daha duyarlı hale getirir.
Etkin bir sürveyans ve vaka bildirim sisteminin kurulması gerekli önlemlerin alınması açısından önemlidir.
Yine afetten sonra akrep ve yılan sokmaları artmaktadır. Afetzedeler bu konuda uyarılmalı ve gerekli antiserumlar bölgede hazır bulundurulmalıdır.Afetin neden olduğu yaralanmalar da ayrı bir infeksiyon nedenidir. Ezilme yaralanmaları, yanıklar, radyasyona maruz kalma, kimyasal madde teması ile oluşan yaralarda, cilt bariyerinin bozulması veya kemik iliği baskılanması nedeni ile infeksiyona karşı korunma azalır. Buna ilave olarak afet bölgesine kurulan seyyar çadır hastaneler ve ameliyathaneler de kullanılan cerrahi malzemenin yeterli sterilizasyonunun sağlanamaması infeksiyonun diğer bir nedenidir. Afetin ilk saatlerinde de kurtarma personelinin, hayatta kalanları kurtarma işlemleri sırasında yaralıya gerekli özenin gösterememesi de o yara için infeksiyon nedeni olabilmektedir.
Afetlerde ilk amaç hayatta kalanlara ulaşmaktır. Ancak bunu izleyen günlerde bu kişileri enfeksiyonlardan korumak için çok daha yoğun bir çaba çok yönlü olarak sürdürülmelidir.
|