Grip (=influenza, = flu),  her yıl milyonlarca kiÅŸiyi etkileyen bir solunum yolu akut enfeksiyonudur. Oldukça bulaşıcıdır. Her yaÅŸ grubunu etkiler. Çok hafif belirtilerden hastaneye yatışı gerektirecek hatta ölümcül olabilen ağır enfeksiyonlara kadar farklı seyredebilir.  Birçok solunum yolu viral  infeksiyonu benzer klinik tabloya yol açabilir. Gribi diÄŸerlerinden ayıran temel özellikler salgınlar yapabilmesi, tüm dünyada salgınlara yol açması ve özellikle alt solunum yolunda olumsuz sonuçlara yol açması, önemli ölçüde iÅŸ-gücü ve okul süresinden kayba neden olmasıdır.

Grip Etkenleri
Grip etkeni virustur. Ä°nfluenza viruslar çekirdek proteinlerindeki antijenik farklılığa göre A, B, ve C olmak üzere 3 tipe ayrılır. Ä°nfluenza A virusu  sadece insanları deÄŸil kuÅŸ türlerini, atları, domuzları da enfekte edebilir. Ä°nfluenza B ve C ise sadece insanlarda hastalığa neden olur. En sık görülen influenza A, daha az oranda B’dir. Ä°nfluenza C virusu çok daha hafif hastalık tablosuna yol açar ve salgınlara yol açmaz. Virus genetik yapısındaki deÄŸiÅŸiklikler yeni alt tiplerin ortaya çıkmasını kolaylaÅŸtırmaktadır. Virusun en önemli özelliklerinden biri de antijenik deÄŸiÅŸim göstermesidir. Ä°nfluenza virusu HA ve NA.larına göre alt tiplere ayrılır.

Antijenik shift, genetik yeniden yapılanma sonucu yeni bir  virüs alt tipinin sentezlenmesi demektir. Shift sonucu ortaya çıkan yeni virus alt tipine karşı toplumda bağışıklık olmadığından, tüm dünyayı etkileyen ve pandemi diye nitelendirilen geniÅŸ salgınlar çıkabilir. Bazı influenza A virusları bazı hayvan türlerine özgü iken, bazıları farklı türlerde hastalık yapabilir. Ä°nfluenza A’nın kuÅŸlarda, domuz ve insanlarda hastalık yapabilmesinin yeni shiftler oluÅŸmasında en önemli rolü oynadığı düşünülmektedir. Ä°nfluenza C tipinde antijenik deÄŸiÅŸim söz konusu deÄŸildir. GeçtiÄŸimiz yüzyılın en önemli pandemileri; 1918’de influenza A (H1N1), 1957’de influenza A; H2N2, 1968’de influenza A (H3N2) ve 1977 de influenza A (H1N1) alt tipleri ile ilgilidir. 1918 pandemisinde 21 milyon kiÅŸi ölmüştür.

Antijenik drift ise; bir influenza alt tipinde her yıl ya da birkaç yılda bir görülür. Yeni suÅŸlar ortaya çıkar. Böylece de vücudun bağışıklık sisteminden kaçmış olur.  Antijenik drift sonucu da epidemiler görülür. Her yeni suÅŸ da izolasyon yeri, laboratuvar numarası ve yılına göre adlandırılır. ÖrneÄŸin: Ä°nfluenzaA/Sydney/5/97 (H3N2) gibi. Ä°lk kez 1997'de Sydney’den gelen bir Ä°nfluenza A virusu. EÄŸer hayvandan elde edilmiÅŸ ise onun ismi de yazılır.

Grip ne zaman görülür?
İklim tipine göre değişir. Ülkemizin de içinde olduğu ılıman iklim bölgelerinde sonbahar sonu, kış aylarında ve ilkbahar başında (Aralık-Nisan) görülür.

Grip nasıl bulaşır?
Öksürme, hapşırma ile virus içeren küçük partiküllerin solunması ve yakın temas ile bulaşır. Kuluçka süresi çok kısadır. Virus solunum yollarının iç yüzünü döşeyen hücrelere tutunur ve dökülmesine neden olur. Alınan virusa bağlı olarak 18-72 saatte ortaya çıkabilir. Virusun atılımı 5-10 gün kadar sürer. Solunum yolunda oluşturduğu hasar genellikle iki haftada iyileşir.

Klinik belirti ve bulguları nelerdir?
Birçok hastalıkta olabilecek belirti ve bulgular gösterir. KiÅŸiye baÄŸlı olarak semptomlar hafif veya ağır seyredebilir. Nezleden farklı olarak  burun akıntısı çok daha azdır. Burun tıkanıklığı olabilir ve klinik tablo daha ağırdır. Sadece hafif bir boÄŸaz aÄŸrısı  ve hafif bir kırgınlıkla da seyredebilir. En belirgin bulguları: ani baÅŸlayan ateÅŸ, titreme, baÅŸaÄŸrısı, göz hareketleriyle aÄŸrı, kas aÄŸrısı ve halsizlik, bitkinlik, terleme, boÄŸaz aÄŸrısı ve iÅŸtahsızlıktır. AteÅŸ genellikle 3 gün kadar sürer, 8 güne dek uzayabilir.  Kuru öksürük,  göğüs kemiÄŸi altında aÄŸrı ve yanma hissi olabilir. Çocuklarda yüksek ateÅŸ daha fazla olup, solunum sıkıntısı da olabilir. Bulgular 1-2 haftada sonlanır.

Gribe bağlı olumsuz sonuçlar neler olabilir ?
Bizzat grip virüsüne baÄŸlı akciÄŸer enfeksiyonu ( viral pnömoni) az da olsa  görülebilir. Bu gebelerde ve kalp hastaları olanlarda daha fazladır. Yine daha çok yaÅŸlılarda, kalp ve akciÄŸer hastalarında daha fazla olmak üzere ikincil bakteriyel pnömoniye yol açabilir. Virus solunum yolu epitelini hasara uÄŸrattığı için bazı bakterilerin yerleÅŸimini kolaylaÅŸtırır. Özellikle yaÅŸlılarda  hayati risk oluÅŸturacak ağır enfeksiyonlara yol açabilir. AkciÄŸer dışında da otit (kulak iltahabı), myozit (kas iltihabı), kalp zarlarında iltihap ve ensefalit (beyin iltihabı), myelit (kemik iltihabı), nadiren Guillian Barre sendromu görülebilir. Daha çok influenza B ile birlikte görülen Reye sendromunda karaciÄŸer ve santral sinir sistemi bulguları görülür. Çocuklarda aspirin alımıyla ilgisi bulunduÄŸu için grip olan çocuklarda aspirin önerilmez.

Tanı
Birçok tanı yöntemi vardır. Direkt virus antijen tayinininden, virus hücre kültürlerine ve serolojik yöntemlere kadar. Bu testler için özel laboratuvarlar gereklidir, ayrıca her hastaya uygulanması pratik değildir. Testler daha çok epidemiyolojik veriler için kullanılmaktadır. Grip tanısı hekim tarafından hastanın semptomları ve fizik muayene bulgularına göre konulur.

Tedavi
Gribin kesin tedavisi yoktur. Tedavi genelde belirtilere yöneliktir. AÄŸrı kesici ve ateÅŸ düşürücü ilaçlar kullanılabilir. Aspirinin, gripte kullanımıyla, Reye sendromu olarak adlandırılan, karaciÄŸer ve santral sinir sistemini tutan bir tablo ile iliÅŸkisi kurulduÄŸundan 18 yaÅŸ altında önerilmez. Antibiyotik kullanımının yararı yoktur. EÄŸer sekonder  bakteriyel enfeksiyonlar varsa hekimin önereceÄŸi antibiyotik kullanılmalıdır. Bugün için semptom süresini azaltan birkaç antiviral ajan bulunmaktadır. Yan etkileri nedeniyle kesinlikle hekim kontrolunda  ve  risk gruplarında olup aşı yapılamayanlarda , ilk 48 saatte uygulanması gerekir.
İstirahat ve düzenli, sağlıklı beslenme önemlidir. Bol su ve sıvı gıdalara ağırlık vermelidir. Ağır, yorucu hareketlerden kaçınılmalıdır. Eğer belirtiler düzelmez, ateş yüksek seyreder veya kişi kendini kötü hissederse hemen bir hekime başvurulması gerekmektedir.

Korunma
Kişisel korunma, aşı ve kemoproflaksi olarak adlandırılan ilaçla korunma şeklindedir.
Kişisel korunma; grip kalabalık, havalandırma sorunu olan ortamlarda hızla yayılır. Zorunlu olmadıkça, grip salgınları esnasında bu tür ortamlardan uzak durmak gerekir. Hasta olan kişiyle yakın temastan kaçınılmalıdır. El sıkışma, öpüşme, ortak eşya kullanımıyla da bulaşabilir. Sık sık el yıkamak gerekir. Grip aşısının, kimlere yapılması gerektiği ve koruyuculuğu ayrı bir başlık altında ele alınacaktır.