Şişmanlık; vücut ağırlığının istenilenden fazla olmasıdır.Vücut ağırlığını, gıdalarla alınan enerji ile harcanan enerjinin birbirine eşit olmasıyla dengede tutabiliriz. Eğer alınan enerji harcanan enerjiden fazla ise vücutta fazla miktarda yağ depolanır ve bu da şişmanlığa neden olur.

Şişmanlığa; çok yemek yeme, fiziksel aktivitenin az olması, psikolojik bozukluklar, metabolik ve hormonel bozukluklar sebep olabilir. Bunlar arasındaki en büyük etmen de çok fazla yemek yemektir. Zayıflamak için kişinin harcadığı enerjinin, aldığı enerjiden daha çok olmasına dikkat etmeli ve fiziksel aktivitesini artırmalıdır.

Bireyin zayıflamaya karar verdikten sonra bazı kurallara dikkat etmesi gerekmektedir;

·  Ä°lk etapta birey, diyette baÅŸarılı olmak istiyorsa beyin olarak diyete hazır olup olmadığını düşünmesi gerekir. EÄŸer kiÅŸi buna hazır deÄŸilse diyeti tam olarak uygulayamayacak, kaçamaklar yapacak ve baÅŸarısızlığa uÄŸrayacaktır. BaÅŸarısız oldukça da umutsuzluÄŸa düşecektir.

·  Bireyin hedeflerini, yani kaç kilo vereceÄŸini ve bu kiloyu ne kadar sürede verebileceÄŸinin belirlenmesi gerekir. KiÅŸi hiçbir zaman kısa sürede kilo kaybetmeyi planlamamalı, bu ÅŸekilde uygulanan diyetlerle belki hedeflere ulaÅŸabilir. Fakat daha sonra koruma safhasına geçildiÄŸinde baÅŸarılı olunamaz. Hatta birey diyet yapmaya baÅŸladığı kilonun da üzerine çıkabilir.

·  Standart diyet yoktur, her diyet kiÅŸiye özel olmalıdır. Bir diyet uzmanı tarafından, o kiÅŸinin beslenme alışkanlıklarına, yaşına,cinsiyetine, iÅŸ koÅŸullarına, bazal metabolizma hızına ve saÄŸlık problemlerine (yüksek kolesterol, tansiyon, diyabet ) uygun diyet programı belirlenmelidir. Herkesin aynı diyeti yapması söz konusu olamaz. Her bireyin kiÅŸisel özellikleri farklı olacağından diyete vereceÄŸi cevap da farklı olacaktır. Kimi saÄŸlıklı bir ÅŸekilde kilo verirken diÄŸer bir kiÅŸi hiç kilo veremediÄŸi gibi metabolizmasına uygun olmadığı için birçok, geri dönüşü zor saÄŸlık problemleri ile karşılaÅŸabilir.

·  Diyette öğünler, azar azar ve sık tüketilecek ÅŸekilde düzenlenmeli, öğün atlanılmamalıdır. Genelde diyet yapan bireyler tüm gün boyunca aç kalıp, metabolizmalarını zayıflatırlar ve metabolizmanın en zor çalıştığı akÅŸam saatlerinde çok daha fazla yemek tüketirler, buna paralel olarak hızlı bir ÅŸekilde kilo alırlar. AkÅŸam yemekleri en geç 19.00-19.30 saatleri arasında yenilmelidir.

·  Diyetler genelde 3 ana ve 3 ara öğün olacak ÅŸekilde düzenlenir. Fakat ana öğünler kadar önemli olan ara öğünler her zaman ihmal edilir ve atlanılır. Kan ÅŸekeri, kiÅŸi öğününü tükettikten 2-2,5 saat sonra yavaÅŸ yavaÅŸ düşmeye baÅŸlar ve böylece açlık hissi doÄŸar. Buradaki ara öğünlerin amacı da kan ÅŸekerinin düşmesini ve açlık duyulmasını engellemektir. Bu nedenle de ara öğünlere gereken önem verilmeli.

·  Diyet içersinde, her besin grubunda bulunan besinler dengeli bir ÅŸekilde dağıtılmak koÅŸulu ile bulunmalıdır. Tek tip besinlerle yapılan diyetlerin çoÄŸu en baÅŸta kilo kaybetmeyi saÄŸlamakta fakat baÅŸlangıçtaki hızlı kilo kaybından sonra eskisinden daha çok kilo alınmasına neden olmaktadır.

·  Diyet sırasında en az 2 – 2,5 litre su içilmelidir. Herhangi bir saÄŸlık problemi yok ise, bu miktarın üzerinde içilen su böbrekleri gereksiz yere çalıştıracaktır. Sular yemeklerden önce içilmeli yemek arası veya yemekten hemen sonra içilmemelidir.

·  Diyet sırasında koÅŸullar el verdiÄŸi sürece spor yapmalıyız. Ne yazık ki günümüz ÅŸartlarında spora pek vaktimiz kalmıyor. Bu nedenle günlük hayatta mümkün olduÄŸunca hareketli olalım. Mesela yürüyen merdivenler ve asansörler yerine merdivenleri, çok yakın mesafelerde yürümeyi tercih edelim. Genelde beyaz ekmek tüketenler diyet sırasında kalorisi azalacağı düşüncesi ile ekmeÄŸi kızartırlar. Fakat bu ÅŸekilde sadece ekmekte su kaybı olurken, kalorisinde hiç bir deÄŸiÅŸiklik olmamaktadır. Aynı zamanda bu uygulamayla protein kaybı da söz konusudur.

·  Yine aynı ÅŸekilde sabahları aç karnına içilen sıcak su veya limonlu su gibi içeceklerinde vücuttaki yaÄŸları erittiÄŸi düşülür. Bunların vücuttaki yaÄŸları eritmek gibi fonksiyonları yoktur ama aç karnına içilen bu içecekler bağırsakları harekete geçirir ve kabızlığı ortadan kaldırır.

·  Meyve ve sebzelere diyette çok daha fazla önem verilmelidir. Bu besinler vitamin ve mineral açısından oldukça zenginlerdir. Aynı zamanda posa içeriÄŸi yüksektir. Posa içeriÄŸinin yüksek oluÅŸu kiÅŸide kabızlık problemi varsa onun tedavisine yardımcı olurken bir çok saÄŸlık probleminin de tedavisine yardımcı olacaktır.

·  Kepekli ekmek, meyve ve sebzeler gibi posa oranı yüksek bir besindir. Beyaz ekmek yerine tercih edilmesi birçok avantaj doÄŸurur. Bağırsak hareketlerinin düzenlenmesinde, kan ÅŸekerinin ve kan yaÄŸlarının dengelenmesinde, midede ÅŸiÅŸerek tokluk hissinin artmasında etkilidir. Aynı zamanda kalori deÄŸeri daha düşüktür.

·  Kalorisi düşük olduÄŸu için içeriÄŸinde tatlandırıcı bulunan ürünler diyet süresince fazlasıyla tercih edilir. Fakat bunlar zayıflama diyetlerine yönelik ürünler deÄŸillerdir. Bu ürünler (reçeller, çikolatalar, baklavalar... vb. ) diyabet (ÅŸeker) hastalığı olan insanlara yönelik geliÅŸtirilmiÅŸ ürünlerdir.

·  Yapılan en büyük hatalardan biri de zayıflama dönemi bittikten sonraki dönemdir. Genelde kilonun korunması gereken bu dönemde, diyete baÅŸlamadan önceki, ÅŸiÅŸmanlamaya neden olan kötü beslenme alışkanlıklarına geri dönüş yapılır. Burada yapılması gereken, saÄŸlıklı beslenme alışkanlığının bir yaÅŸam tarzı haline getirilmesi ve diyet süresince belirlenen ilkelerin bu dönemde de benimsenmesidir. Bu beslenme alışkanlıklarını benimsenmesinin yanında bazı davranış deÄŸiÅŸiklikleri de yapmak gerekir.
Örneğin;

·  AlışveriÅŸe giderken liste yapıp onun dışına çıkmamak, her zaman tok karnına alış veriÅŸ yapmak,

·  Tabağı çok doldurmamak,

·  Yemek yerken yiyecekleri çok çiÄŸnemek ve gereksiz yere masa başında vakit geçirmemek,

·  Fast-food türü besinlere, hamur iÅŸlerine ve tatlılara ağırlık verilmemek, gibi örnekleri geniÅŸ tutmak mümkündür.