Gırtlak (Larinks) Nedir?

Tıbbi adı ‘larinks’ olan gırtlağın 3 temel fonksiyonu vardır: havayolunun sağlanması, alt havayollarının korunması ve ses üretimi.

Havayolunun sağlanması gırtlağın yapısal ve fonksiyonel bütünlüğü sayesinde olur. Gırtlağın alt kısmında ‘krikoid ‘ kıkırdak denilen bir kıkırdak halka vardır. Bu kıkırdak halka gırtlağı soluk borusuna mekanik olarak bağlar. Krikoid kıkırdaktaki herhangi bir sorun havayolunda problem oluşturur.

Gırtlak alt solunum yollarına birşey kaçmasını engeller. Bu koruma fonksiyonu için gırtlak ve boğazın kas ve duyu bütünlüğünün sağlam olması gerekmektedir. Yutma sırasında gırtlak yükselir ve ‘epiglot’ denilen yaprak şeklindeki kıkırdak gırtlak girişini kapatır. Ses telleri kapanır ve üst yemek borusu kasları açılır. Böylece yiyecek havayolundan uzaklaştırılıp yemek borusuna yönlendirilir.

Ses üretimi gırtlağın karışık bir fonksiyonudur. Ses üretimi sırasında ses telleri biraraya gelerek titreşirler. Titreşim hem akciğerlerden gelen hava akımının hem de ses teli yüzey dokusunun etkileşimi sonucu olur. Ses tellerinin gerginliği ve katılığı ayarlanarak sesin perdesi değiştirilir. Ses teli geriliminin arttırılması sonucu ses teli titreşim frekansı artar ve tiz bir ses oluşur. Sesin temizliği ise ses teli titreşim asimetrisi ve ses teli kapalılığının derecesi ile belirlenir.





Gırtlak (Larinks) Muayenesi Nasıl Yapılır?


Gırtlağınızın görüntülenmesi ve muyene edilmesi için bir kamera-endoskop sistemi kullanılacaktır. Dilinizin bir gazlı bez ile hafifçe dışarı çekilmesinden sonra dilinizin gerisine kamerayla bağlantılı olan endoskop yerleştirilecektir. Bu şekilde muayene birçok hasta tarafından hiçbir zorlukla karşılaşılmadan yapılabilmektedir. Muayene sırasında ağrı veya rahatsızlık gözlenmemektedir. Ancak öğürme refleksinizin oluşmasını önlemek için, muayene öncesi boğazınıza uyuşturucu (lokal anestezik) etkisi olan bir sprey sıkılabilir. Muayene sırasında derin derin nefes alıp vermeniz, başka birşey düşünmeye çalışmanız, size söylenilen şekilde ‘i’ demeniz öğürme duygunuzu azaltır. Muayeneniz VHS teyp ile kaydediliyor olduğundan muayene sonrası görüntüleri tekrar izleyip doktorunuzla karşılıklı tartışmanız mümkün olacaktır.

Ağızdan endoskop ile bakılarak gırtlak yapılarınız, ses telleriniz detaylı bir şekilde incelenmektedir. Endoskop dilinizin gerisine yerleştirilmekle birlikte içerdiği açılı aynalar sayesinde ses tellerinizin yapısı ve titreşimleri rahatlıkla gözlemlenebilmektedir. Endoskop stroboskopik ışık kaynağına bağlanabilir. Normalde ses tellerinin titreşimleri gözle ayırtedilemeyecek derecede hızlıdır. Stroboskopik ışık ile ses tellerinin titreşimleri yavaşlatılmış şekilde görülür. Böylece ses tellerinin titreşimleri ve ses teli lezyonları hakkında detaylı bir şekilde bilgi edinilir.