Tiroid bezi, boynumuzun ön tarafında, hava yolumuzun hemen baÅŸlangıcında yaklaşık 20 gram ağırlığında, saÄŸ ve sol, her biri ortalama 3 cm boyutlarında iki lopu olan bir bezdir. Vücudumuzda hormon salgılayan bezlerin en büyüğüdür. BaÅŸlıca iÅŸlevi tiroid hormonlarını kana salgılamaktır. T4 ve T3 adıyla salgıladığı bu hormonlar, yaÅŸam fonksiyonlarımız için büyük önem taşırlar.     

Yeryüzünde 220 milyona yakın insanda tiroid hastalığı mevcuttur. Ülkemizde ise her 3 kişiden birinin tiroid hastası olduğu bildirilmektedir.

Guatr
Guatr, tiroid bezinin büyümesi demektir. Ergenlik sürecinde ve hamilelerde bezin büyümesi hastalık olarak kabul edilmez, bu büyüme  tamamen normal kabul edilir.

Guatr, başlıca iki şekilde görülür: Yaygın büyüme ve yumrular şeklinde büyüme. Yaygın büyüyen guatrlar, genellikle iyod eksikliği sonucu oluşurlar. Bu durum, deniz seviyesinden uzak bölgelerde yaşayanlarda daha sık görülür.

Yumru şeklinde büyüyenlerine ise Nodüler Guatr adı verilir. Bu yumrular, mercimek tanesinden zeytin tanesi hatta ceviz iriliğine kadar değişen boyutlarda olabilirler.

 Tiroid nodülü, tiroid bezimizde oluÅŸan, beze gibi ÅŸiÅŸkinliÄŸe verilen isimdir. Nodül, tek ya da birden fazla olabilir. Birden fazla olan durumlara Multinodüler Guatr denir. Nodüller kesinlikle hafife alınmaz, tersine mercek altına alınır ve sıkıca izlenir.

Nodül; su toplamış bir kist, iyi huylu bir tümör ya da en tehlikelisi bir kanser olabilir. Tek nodül, kanser adına daha fazla risk oluşturur. Bu nedenle usulüne uygun bir takip süreci başlatılır.

Nodüller genelde çok büyümezler. Bu nedenle görsel ya da duysal bir yakınmaya da neden olmazlar. Büyük bir kısmı tesadüfen yakalanırlar. Bu durumda atılacak ilk adım, tiroid ultrasonografisidir. Eğer ultrasonografi ile nodül varlığı kanıtlanırsa ikinci adım, tiroid sintigrafisidir. Sintigrafi, ultrasonografi ile tanımlanan nodülün, soğuk ya da sıcak karakterini ortaya koyar.

Sıcak nodüller, salgıladıkları aşırı tiroid hormonu nedeniyle hipertiroidiye neden olabilirler. Hipertiroidi; aşırı sinirlilik, çarpıntı, ellerde titreme ve zayıflama gibi karakteristik bulgulara yol açar.   

Kanser riski
Soğuk nodüller, %20 oranında kanser riski taşırlar. Şu hususu önemle vurgulamak isterim ki; burada sözünü ettiğim kanser değil, kanser riskidir. İşte bu risk nedeniyle nodülden parçalar alınır. Bu işleme İnce İğne Biopsisi denir. Bu şekilde alınan örnek, patoloji laboratuarında incelenerek kesin tanı konur. Tanı, kanser ise mutlak ameliyatı gerekir. Bu ameliyat, Baş-Boyun Cerrahı tarafından gerçekleştirilir.

Biopside kanser bulgusu vermeyen nodüller, sıkı takip ve tedaviye alınır. Bu tedaviyi Tiroid Hormonu vermek suretiyle yaparız.Takip, 6 aylık süreler ile yapılır. Tedaviye karşın nodüller büyüyor ise mutlak ameliyatları gerekir. Çok büyümüş, hava yollarına bası yapmış ve tedaviye yanıtsız çok nodüllü(multinodüler) guatrlar da ameliyat edilir.

Çok nodül nedeniyle bu güne kadar ameliyat edilen hastaların hemen tamamında nodüllerin tekrar ortaya çıktığı görülmüştür. İşte bu nedenle günümüzde bu tür ameliyatlar, sadece nodüllerin çıkarılması ile değil, tüm tiroid bezinin alınması şeklinde gerçekleştirilmektedir. Böyle bir ameliyat sonrası verilen tiroid hormonu yaşam boyu kullanılmalıdır.

Tiroid ilacı
Tiroid ilacı, Thyroxin etken maddesini içerir. Piyasada Tefor, Levotiron, Euthyrox isimleriyle bulunur. Bu ilaçlar aç karına içilmelidir. Kalsiyum, demir ve asit giderici mide ilaçları ile birlikte kullanılmamalıdır. Ä°lacın dozu, doktorunuz tarafından tayin edilir. Ä°laç, son derece düzenli kullanılmalıdır. EÄŸer bir gün atlanmışsa ertesi gün 2 doz alarak telafi edilmelidir. Gebeler tarafından kullanılmasında sakınca yoktur. Yani hamile kalındığında ilaç asla kesilmemelidir.               

Zorunluluk ve tesadüf üzerine Hegel’in ünlü deyişi: Ussal olan gerçektir ve gerçek olan ussaldır.

Bu bağlamda tiroid nodülleri’nin teşhisini tesadüfe bırakıp risk almaktansa, düzenli aralıklarla, 25 yaşından itibaren her 5 yılda bir, tiroid ultrasonografisi yapılmasının uygun olacağını düşünüyorum.