Doç.Dr.Aytolan YILDIRIM
Ä°stanbul Ãœniversitesi
Florence Nightingale H.Y.O
Hemşirelikte Yönetim Anabilim Dalı

      Yeni Türk Ceza Kanunu,  hekim ve diÄŸer saÄŸlık çalışanlarının cezai sorumlulukları açısından önemli  deÄŸiÅŸiklikleri içeriyor. Meslek odaları ve özellikle TTB , yeni TCK’nın hekimleri hangi boyutta etkileyeceÄŸi yönünde açıklamalarını çeÅŸitli platformlarda  üyeleri ile tartıştı. Yeni TCK’nın saÄŸlık hizmetlerinin verildiÄŸi tüm alanlarda hekimle birlikte çalışan hemÅŸireleri ne ÅŸekilde etkileyeceÄŸinin belirlenmesi ise konunun  yürürlükteki meslek yasası, yönetmelikler ve uygulama örnekleri ile birlikte ele alınmasını ve tartışılmasını gerektirmektedir. Çünkü hemÅŸirelik, saÄŸlık meslekleri içinde eÄŸitim, statü, görev yetki ve sorumluluklar açısından en karmaşık yapıya sahip bir disiplindir. HemÅŸireliÄŸin içinde bulunduÄŸu  karmaÅŸa ve belirsizlikler açıklığa kavuÅŸturulmadan, cezai sorumlulukları hakkında görüş belirtmek hem karar vericiler hemde meslek üyeleri tarafından oldukça zordur. ÖrneÄŸin ülkemizde hekim istemi doÄŸrultusunda tedaviyi uygulamak ve hasta bireyin hemÅŸirelik bakım gereksinimlerini karşılamaktan sorumlu olan hemÅŸirelerin eÄŸitimi standart deÄŸildir.Lise düzeyinde bir eÄŸitimle hemÅŸire ünvanını alanlarla, üniversite bünyesinde yüksek eÄŸitim programları ile meslek formasyonu kazanan kiÅŸiler, bu bilgi ve donanım  farklılıkları içinde, cezai sorumluluklar açısından nasıl eÅŸit statüde sayılacaklar ? Yürürlükteki yasa ve yönetmeliklerde, hemÅŸirelik iÅŸlevleri eÄŸitim düzeyine göre tanımlanmamıştır. Bu durum uygulama alanlarında da aynı ÅŸekilde sürdürülmekte ve  farklı eÄŸitim düzeyinde hemÅŸireler aynı ünvanla aynı iÅŸlerden sorumlu tutulmaktadırlar.  Bireyin saÄŸlık bakım gereksinimlerinin karşılanması, hemÅŸireye teknik becerinin ilerisinde, uygulamamalarına iliÅŸkin yargılama, deÄŸerlendirme, hesap sorma ve hesap verebilme gibi önemli profesyonel sorumluluklar yükler. Bu sorumluluklar  iyi eÄŸitilmiÅŸ, donanımlı hemÅŸirelerin üstesinden gelebileceÄŸi bir durumdur. Ancak ülkemizde henüz  bu anlamda hemÅŸirelik hizmetlerinin kimler tarafından verilebileceÄŸi konusu yasal güvence ile açıklanmamamıştır
           SaÄŸlık bakım hizmetlerinin yürütülmesinden sorumlu disiplinler içinde  hemÅŸireler, sistemin temel iÅŸgücünü oluÅŸturan vazgeçilmez unsurlarından biri olarak kabul edilirler.Tam zamanlı bir hizmet gerektiren hastanelerde, hasta ile en uzun süreli karşı karşıya kalan meslek üyeleri hemÅŸirelerdir.24 saatlik sürenin ilk sekiz saati diÄŸer saÄŸlık disiplinleri  ile paylaşılırken, ikinci ve üçüncü sekiz saatler çoÄŸu kez tek başına geçirilir.Bu süre içinde öncelikli olarak hastanın tedavi ve bakımına iliÅŸkin planlanan iÅŸlevler yerine getirilmeye çalışılır. Günümüzde tıp, hemÅŸirelik ve saÄŸlık teknolojisindeki deÄŸiÅŸimlere paralel olarak, rol ve iÅŸlevlerinde önemli geliÅŸmeler saÄŸlanmasına karşın, hemÅŸirelerin mesleki uygulamalarını belirleyen 6283 sayılı HemÅŸirelik Kanunu 1954 tarihinde yürürlüğe girmiÅŸtir. 50 yıl öncesinde  yasada belirlenen görev yetki ve sorumluluklarla karşılanabilen saÄŸlık sorunlarının niteliÄŸi ile birlikte hemÅŸirelik  uygulamalarının içeriÄŸi de deÄŸiÅŸmiÅŸtir. Günümüzde yasa içinde tanımlanmamış çeÅŸitli rol ve iÅŸlevlerin uygulanması esnasında oluÅŸan suç yada kusurların deÄŸerlendirilmesi neye göre yapılacaktır? DiÄŸer yandan hizmetin dayandığı esaslar ; yasalara uygun ve yönetmeliklerde belirtilmiÅŸ biçimde olmasına, çalışanın meslek anlayışının getirdiÄŸi insiyatifi kullanabilmesine ve diÄŸer hizmet birimlerince de aynı davranışı bekleyen bir ekip çalışması halinde yapılmasına dayanır. SaÄŸlık Bakanlığına baÄŸlı kurumlarda çalışan hemÅŸirelerin, 13. Ocak. 1983 tarih ve  17927  sayılı Resmi gazetede yayımlanan 499 sayılı Yataklı Tedavi Kurumları Ä°ÅŸletme YönetmeliÄŸinde belirlenen sorumlulukları, 6283 sayılı HemÅŸirelik Kanununda tanımlanan görev yetkileri ile de tam olarak örtüşmemektedir.Bu ve benzeri nedenlerle, Yeni TCK’ da hemÅŸirelerin hangi cezai yükümlülüklerin altında olduklarının,  ilgili maddelerin günümüzdeki karşılıkları ile birlikte ele alınarak açıklanmasına gereksinim doÄŸmaktadır..
             Yeni Türk Ceza Kanunu ile  hekimlik mesleÄŸine yönelik duyulan kaygılar, diÄŸer saÄŸlık çalışanları ve özellikle saÄŸlık ekibi içinde hekimle  yakın iÅŸbirliÄŸi içinde hizmetlerini uygulayan hemÅŸireler içinde  aynı ölçüde geçerli olduÄŸunu söylemek mümkün. Bu anlayış içinde deÄŸerlendirildiÄŸinde hemÅŸirelerin, uygulamalarının kapsamı ve sınırlarının belirsizliÄŸinden kaynaklanan sıkıntıları hukuksal boyutta da yaÅŸayacakları anlaşılmaktadır. Bu sıkıntıya neden olacağı düşünülen  Türk Ceza Kanunu’nun ilgili maddeleri aÅŸağıda tartışılmaya çalışılacaktır.