Diyabet çocukluk çağında görülen kronik hastalıkların başında gelmektedir. Bu çağdaki diyabet vakalarının %98’inden fazlasını İnsüline Bağımlı Diyabet(IDDM) vakaları oluşturur.

Bilindiği gibi IDDM, otoimmün veya Tip 1 diyabet terimleri ile eş anlamlı kulanılmakta ve pankreas beta hücrelerinin harap olduğu kronik otoimmün bir hastalık olarak tanımlanmaktadır. IDDM genetik yatkınlık zemininde çevresel (kimyasal ve/veya viral) bir faktörün tetik çekici rolüyle başlamaktadır. Genellikle pankreas beta hücrelerinin % 80’i harap olduğunda klinik diyabet bulguları ortaya çıkmaktadır. IDDM prediyabet (klinik diyabet öncesi), klinik diyabet, hastalığın iyileşmediği ancak belirtilerin kaybolduğu dönem ve kronik (süregen) diyabet olmak üzere 4 döneme ayrılarak incelenmektedir. IDDM’e neden olan immünolojik saldırının klinik diyabet bulgularından aylar-yıllar önce başladığı bilinmekte ve son yıllarda hastalığın prediyabet döneminde saptanıp tedavi edilmesi üzerine yoğunlaşılmaktadır.

Çocukluk Döneminde Diyabet Ne Sıklıkla Görülmektedir?
IDDM sıklığı bakımından ülkeler (bölgeler) arasında belirgin farklılıklar vardır. 15 yaş altı çocuklarda IDDM sıklığı Japonya’da 2/100.000, Finlandiya’da 43/100.000’dir. IDDM insidansı10-12 yaş (büyük pik) ve 2-3 yaş (küçük pik) arasında artmaktadır. İskandinav ülkelerindeki veriler özellikle 5 yaş altında IDDM sıklığında artma olduğunu göstermektedir. IDDM soğuk bölgelerde ve kış aylarında daha sık görülür.IDDM için ailesel bir eğilim sözkonusu olmakla birlikte bilinen bir genetik geçiş yoktur. Tek yumurta ikizlerinden birisinde IDDM varsa diğerinde olma riski %35, IDDM’li anne veya babanın çocuğunda görülme riski %6, genel popülasyondaki risk % 0.5'dir.

Çoçukuk Döneminde Diyabetin Bulguları
Diyabetli çocuklar genellikle diyabetin klinik semptomları olan çok idrar yapma (poliüri), çok su içme (polidipsi) ve kilo kaybı bulguları ile hekime başvururlar.Bu bulgular olduğunda genellikle tanı güçlüğü çekilmez. Bununla birlikte hastalığın akla gelmemesi veya atipik klinik bulguların görülmesi tanıda gecikmeye neden olabilir. Bazı çocuklar gürültülü bulgularla ve birkaç gün içinde gelişen diyabetik ketoasidoz tablosu ile başvurabilirler. Acil olmayan başvurudaki bulgular şunlardır:


 Daha önce idrar kaçırmayan çocuklarda enürezis (Gece iÅŸemesi) baÅŸlaması. Bu bulgu idrar yolu enfeksiyonu veya fazla su içmeye baÄŸlanıp diyabet tanısı gözden kaçırılabilir.
 Ã–zellikle puberte öncesi kızlarda olmak üzere vaginal kandidiyazis (mantar enfeksiyonu).
 Kusma (gastroenterite baÄŸlanabilir)
 Kronik kilo kaybı veya büyümekte olan çocuÄŸun yeterli kilo alamaması.
 Huzursuzluk ve okul performansında azalma.
 Tekrarlayan deri enfeksiyonları.
Çocuklarda Diyabet Koması
Diyabetli çocukların %50’si Diyabetik Ketoasidoz adı verilen ağır klinik bulgularla seyredebilir. Zamanında farkedilmeyen ve tedavi edilmeyen diyabetik ketoasidoz vakalarında ölüme yolaçan koma tablosu görülebilir. Çocuklarda ağır diyabetik ketoasidoz aşağıdaki bulgularla seyreder./

 Ağır dehidratasyon (vücudun susuz kalması)
 Åžok (hızlı nabız atımı, tansiyon düşüklüğü, burun kulak parmak uçları vb. organlarda morarma )
 Ä°natçı kusma
 Vücuttaki sıvının azalmasına raÄŸmen devam eden çok idrar yapma
 Sıvı kaybına, yaÄŸ ve kas dokusu yıkımına baÄŸlı kilo kaybı
 Ketoasidoza baÄŸlı yanaklarda kızarma
 Nefeste aseton kokusu
 Diyabetik ketoasidoza baÄŸlı derin ve hızlı solunum
 Bilinç bozuklukları
Çocukluk çağında diyabet tedavisi
Çocukluk çağında ketoasidoz dışı IDDM tedavisi başlıca 4 bileşenden oluşmaktadır: 1. Diyabet eğitimi, 2. İnsülin yerine koyma tedavisi, 3. Beslenme planlaması ve 4. Egzersiz. Bu bölümde diyabet eğitimine kısaca değinildikten sonra insülin replasman tedavisi üzerinde durulacaktır. Bu çağdaki IDDM tedavisinin amaçları şunlardır:

 Ailenin katılımı ile çocuk/adolesan ve ailenin ihtiyaçlarını belirleyerek kiÅŸisel diyabet bakım planı hazırlanması
 Psikososyal destek
 Vücuttaki insülin ve ÅŸeker dengesinin kontrolü
 Normal büyüme ve geliÅŸmenin saÄŸlanması

Bu amaçlara ulaşabilmek için diyabetli çocukların büyüme ile değişen ihtiyaçlarına duyarlı bir tedavi ekibi tarafından izlenmesi gereklidir. Uluslararası Çocuk ve Adolesan Diyabeti Birliği’nin yönergesine göre diyabet tedavi ekibi aşağıdaki kişilerden oluşmalıdır:
 Hastanın veya ailenin kendisi
 Pediatrik endokrinolog veya çocuk/adolesan diyabeti konusunda eÄŸitilmiÅŸ pediatrist
 Diayabet eÄŸitimcisi
 Diyetisyen
 Psikolog/sosyal hizmet uzmanı
Diyabet Eğitiminin Önemi
Diyabet eÄŸitimi diyabet tedavisinin en önemli bileÅŸenidir. Yakın zamandaki yayınlar diyabet eÄŸitimine insülin tedavisine eÅŸdeÄŸer bir önem verilmesi gerektiÄŸini vurgulamaktadır.Bunun nedeni diyabet bakımını, dolayısıyla metabolik kontrolün iyileÅŸtirilmesini etkileyen en önemli faktörün hastaların kendi kendine bakım becerileri olduÄŸunun gösterilmesidir. Çok küçük yaÅŸtaki çocuklar dışındaki her yaÅŸtaki çocukların kendi yaÅŸlarına uygun ihtiyaçları ve problemleri dikkate alınarak eÄŸitilmeleri gereklidir. Bazen yapıldığı gibi ailenin eÄŸitilmesi yeterli görülmemeli, diyabet bakım bilincinin küçük yaÅŸlardan itibaren geliÅŸtirilebileceÄŸi unutulmamalıdır.