Erkek üreme sistemi normalde nasıl çalışmaktadır?

Ergenlikten sonra beyinden üretilen FSH ve LH kana karışmakta ve yumurtalara gelerek yumurta hücrelerinden testosteron isimli hormonu salgılatmaktadır. Testesteron bir yandan erkeklerde cinsel fonksiyonları düzenlerken öte yandan yumurtalardan sperm üretimini de başlatmaktadır. Üretilen spermler de çeşitli kanallar aracılığıyla cinsel ilişki sırasında kadın döl yoluna aktarılmaktadır. İşte beyinden başlayıp ilişkiyle boşalma ile sonlanan bu sürecin herhangi bir basamağında meydana gelen problemlere bağlı olarak kişinin cinsel yaşamı bozulmakta yada çocuk sahibi olma olasılığı azalmaktadır.

Kısırlık nedir? Kimler kısır olarak kabul edilmektedir?

Kısırlık, aktif cinsel yaşama sahip çiftlerin istemelerine ve koruyucu bir önlem almamalarına rağmen 1 yıl içerisinde çocuk sahibi olamamaları olarak tanımlanır. Partnerden ayrı geçen gün ya da aylar, korunma yöntemleri uygulanan zamanlar düşüldükten sonra 1 yıl boyunca cinsel aktiviteye ve korunma yöntemi uygulamamaya rağmen çocuk sahibi olamama durumudur.


Toplumda kısırlık görülme oranı nedir? Ülkemizde bu rakam nasıldır?
 
Kısırlık toplumda  oranında görülmektedir. Ãœlkemize ait ne rakamlar bilinmemekle birlikte yaklaşık 3-4 milyon insanın kısırlık ile muzdarip olduÄŸu tahmin edilmektedir.
 
Kısırlık nedenleri nelerdir ? Kısırlık niçin oluşur ?
 
Beyinden üretilen hormonların eksikliği/fazlalığı, yumurtanın yapısal özelliklerindeki bozukluklara bağlı olarak oluşan sperm üretme kapasitesinde azalma (inmemiş yumurta, travmalar, ilaçlar vs.), oluşan meninin boşaltılması sırasında meni kanallarında varolan hastalıklar ve yeterli cinsel ilişkiye engel penis hastalıkları ile kısırlık oluşabilmektedir. Mevcut modern bilgiler ışığında dahi hastaların 1/3'ünde herhangi bir neden saptanamamaktadır.
 
Kısırlık nedenleri içinde en sık saptanan sebep nedir?
 
Yumurtaların beslenmesini sağlayan kirli kan taşıyan damarların genişlemesi anlamına da gelen varikosel (yumurta varisi), erkek kısırlığının saptanabilen en sık sebebidir.
 
 
Daha önce çocuk sahibi olan çiftlerin birkaç yıl aradan sonra yeniden çocuk sahibi olma olasılığı nedir?
 
Evli daha önce çocuk sahibi olan çiftlerin karar verdikleri andan itibaren geçen her ay başına çocuk sahibi olma ihtimali %25’dir. Bu bir başka deyişle u ihtimalle karar verdiğiniz halde çocuk sahibi olamayabilirsiniz. Ancak tedirgin olmanızı gerektiren bir durum yok, rahat olun çünkü karar verdikten sonra geçen bir yıl içerisinde ? ihtimalle yeniden çocuk sahibi olabileceksiniz.
 

Bir yıldan beri birlikte olam ve korunmayan çiftlerde önce bayan mı doktora gözükmeli yoksa erkek mi?

Kısırlık nedeniyle tetkik  ve tedavi edilen eÅŸlerin yarısında erkekte, diÄŸer yarısında da kadında bir sorun vardır. Bu hastaların ortalama 1/3’de ise  sadece erkekteki bir hastalık kısırlığa neden olmaktadır. Bu nedenle eÅŸlerin her ikisinin birden aynı anda doktora baÅŸvurmaları ve birlikte muayene ve tetkik edilmeleri gerekmektedir.
 

Doktora kısırlık ÅŸikayeti ile baÅŸvurulduÄŸunda tanı konulmasına yardımcı olacak hastanın anlatması gereken bilgiler  nelerdir?

Ne zamandan beri partnerinizle cinsel birliktelik yaşadığınız, cinsel ilişki sırasında sertleşme sorununuzun olup olmadığı, cinsel ilişki sırasında ve sonrasında herhangi bir sıkıntı yaşayıp yaşamadığınız, yumurtalara yönelik darp, çarpma, kaza geçirip geçirmediğiniz, ateşli bir hastalık veya daha önceden geçirdiğiniz yada devam eden hastalıklar, ameliyatlar, varsa sürekli kullandığınız ilaçlar, baş vurduğunuz ana kadar yaptırmış olduğunuz tahliller, filimler, geçirdiğiniz ameliyatların hepsi ayrıntılı olarak hekime aktarılmalıdır.
 
Kısırlık şikayeti ile başvurulduğunda nasıl bir muayene yapılmaktadır?
 
         Yumurta (testis)  ve penis muayenesi daha önce anlatıldığı ÅŸekilde muayene edilmektedir. Özellik arz eden bir muayene ÅŸekli yoktur.

Kısırlık şikayeti ile başvurulduğunda hangi tetkikleri yapılmatadır?
 
Ä°lk yapılacak test meni testidir (spermiogram).  Daha sonra gerek duyulduÄŸu takdirde torbaların ultrasonografisi (skrotal ultrasonografi), yumurta Doppler ultrasonografisi (skrotal Doppler ultrasonografi), hormonlar, yumurtadan parça alınması (testis biyopsisi) ve çeÅŸitli genetik testler ile durum aydınlatılabilmektedir.
 
Meni testi (spermiogram) yaptırmadan önce nelere dikkat edilmeli?
 
Test öncesi en az 3, en fazla 7 günlük bir cinsel ilişki olmayan dönem olması gerekmektedir. İdeal olanı tam üç gün boyunca cinsel ilişki ve boşalma olmadan (cinsel perhiz süresi 3 gün olup) 4.gün laboratuara başvurmaktır.
 
Tahlil için meni nasıl verilmektedir?
 
Laboratuarda bu iÅŸ için özel olarak bulunan kaplardan biri içine masturbasyon yoluyla verilmektedir.  Masturbasyon sırasında herhangi bir kayganlaÅŸtırıcı krem, sabun yada benzeri ürünler kullanılmamalıdır.
 
Masturbasyon yapamayan/yapmak istemeyen hastalarda meni vermenin başka yolu var mı?
 
Laboratuardan size özel olarak verilen prezervatif verilebilir. Prezervatif takarak cinsel ilişkide bulunabilir ve bu esnada gelen meniyi tetkik için getirebilirsiniz ancak boşalmadan sonra en geç 30 dakika içerisinde meniyi laboratuara ulaştırmak durumundasınız.
 
Meni testinde (spermiogram) hangi parametrelere bakılmaktadır?
 

1.       Miktar: Bir boÅŸalma esnasında gelen normal  2-5 ml'dir. Meninin az geliyor olması meni kanallarındaki bir tıkanıklığa iÅŸaret ediyor olabilir. Aşırı sıvı gelmesi de istenmeyen bir durumdur.

2.       Reaksiyon: Gelen sıvının pH içeriÄŸine bakılarak asidik yada bazik olup olmadığı konusunda bilgi edinilir. Asidik meni, kanallarda bir tıkanıklığa iÅŸaret ediyor olabilir.

3.       Renk: Normal  meni rengi beyaz opak renktedir.

4.       Sayı: Normal meninin her 1 ml’sinde en az 20 milyon sperm bulunmalıdır. Döllenmeyi saÄŸlayacak olan her ne kadar yalnızca tek bir sperm olduÄŸu bilinse de bir boÅŸalma esnasında atılan meninin her 1 ml’sinde en az 20 milyon sperm bulunduÄŸu takdirde normal olarak deÄŸerlendirilir.

5.       Hareket: BoÅŸalma anında atılan meninin her 1 ml’sinde bulunan spermlerin normalde %70’den fazla olması gerekir. HareketliliÄŸi daha iyi tanımlamak için 4, 3, 2, 1 ve hareketsiz gibi ibareler de kullanılmaktadır. Ancak hareketsiz olan spermlerin ölü mü yoksa canlı olduÄŸu halde hareket mi edemediÄŸini bu tetkikle anlayabilmek mümkün deÄŸildir. Bunun için HOS testi, eozin boyama testi gibi çeÅŸitli  testler kullanılarak hareketsiz spermin durumu aydınlatılmaktadır.

6.       Morfoloji (Åžekil bütünlüğü): Normal spermin kendine ait özel bir başı, boynu ve kuyruÄŸu vardır. Bunların sayısının 0’un üzerinde olması normal kabul edilmektedir.;M

7.       Mikroskobi: Ä°laveten mikroskop altında beyaz küreler (akyuvarlar, lökositler), kırmızı küreler (alyuvarlar, eritrositler) ve diÄŸer saptanabilen hücreler bakılarak bir sorun olup olmadığı araÅŸtırılabilir.


Yumurta ultrasonografisi (skrotal ultrasonografi) ile hangi bilgiler edinilmektedir?
 
         Yumurtaların boyutları ve yumurtalara eÅŸlik eden ek bezlerin anatomik yapıları hakkında ayrıntılı bilgi edinebilmek mümkündür.,
 

Yumurta Doppler ultrasonografisi (skrotal Doppler ultrasonografi) ile hangi bilgiler edinilmektedir?


Yumurtaları besleyen temiz ve kirli kan dolaşımı hakkında önemli bilgi edinilmektedir. Özellikle varikosel (yumurtalara giden damarların genişlemesi, yumurta varisi) gibi hastalıkların teşhisinde önemli bir görüntüleme yöntemidir.

Makattan bakılan ultrasonografi ile (transrektal) hangi bilgiler elde edilmektedir?

Meni kanalının idrar kanalı içerisine açıldığı bölgede oluşan tıkanıklıklar, kistler konusunda önemli bilgi vermektedir.

Kısırlık araştırmasında hangi hormonlara bakılmaktadır?
 
Özellikli durumlar dışında FSH, LH, prolaktin, total / serbest testesteron ve östrojen düzeylerine bakmak yeterlidir. Ancak şüpheli diğer hastalıklar durumunda ilave tetkikler de istenebilmektedir.
 

Yumurtalardan parça alınması (testis biyopsisi) niçin gereklidir?
 

Yumurtalardan parça alınması (testis biyopsisi) bazen tanısal maksatlı olarak alınabilse de çoğunlukla tedavi maksatlı olarak alınmaktadır. Testislerin iç yapısı ve sperm üretme yeteneği konusunda önemli bilgiler vermektedir.

Hangi hastalara yumurtalardan parça alınması (testis biyopsisi) önerilmektedir?
 
Meni içinde sperm saptanmayan hastalarda tanısal maksatlı yada  saptanan spermlerle ilgili problem belirlenen hastaların tüp bebek için hazırlığı sırasında tedavi maksatlı yumurtalardan parça alınmaktadır.
 
Kısırlık araştırmalarında genetik testler kimlere yapılmalıdır?
 
Genetik testler meni içerisinde hiç sperm saptanmayan yada oldukça az saptanan hasta grubunda yapılmalıdır.