a. Tarama Yöntemi (Testler, Anketler)
Psikolojinin çeşitli uygulama alanlarında tarama yönteminden yararlanılır. Tarama yöntemi, belirli birtakım sorunlarla ilgili olarak geniş kitlelerin görüşlerinin alınmasıdır. Bu görüşlerin alınabilmesi için sorular, görüşmeden önce hazırlanır. Görüşme sonucunda elde edilen veriler yorumlanır. Tarama amacıyla test ve anketler uygulanabilir.
Test yöntemiyle bireylerin çeşitli yetenekleri, ilgileri ve başarıları ölçülür. Bir test oluşturulurken araştırma konusu neyse onu ortaya çıkarabilecek sorular hazırlanır. Örneğin; bir zekâ testi oluşturulurken zekâyı ortaya çıkarabilecek sorular hazırlanır.
Anket, bilgi verecek kişinin doğrudan kendisinin okuyarak yanıtlayacağı sorulardan oluşmuş, soru kâğıtları kullanılarak yapılan bir tür gözlemdir. Bu yöntemle kişilerin görüşleri, kanıları hakkında bilgi sahibi olunur. Anketin geçerliliğini soruların iyi hazırlanmış olması kadar, anketi yanıtlayanların samimiyet derecesi de belirler. Bunun yanında soruların kimlere verildiği ve elde edilen bulguların hangi ölçüde genelleştirilebileceği de önemlidir.

Anketi yanıtlayanla sonuçları etkileyecek duygusal bağlar kurulmadığı için anket sonuçları nesnel (objektif) bilgiler verebilir. Bu nedenle de anket sınırlı bilgilerle yetinilen araştırmalar için uygundur.
b. Doğal Gözlem
Davranışı incelerken kullanılan yöntemlerden biri gözlemdir. Gözlem, kendiliğinden oluşan ya da araştırmacı tarafından bilinçli olarak oluşturulan davranışları ve olayları, belli bir amaç ve düzenle inceleme yöntemidir.
Gözlem, her bilim dalı için önemlidir. Bilimde gözlemle işe başlanır, ulaşılan sonuçların geçerliğini kanıtlamak için yine gözleme başvurulması gerekir. Bilimsel araştırmaların çeşitli aşamalarında gözlemden önemli ölçüde yararlanılır:
•   Gözlem, problemin ne olduÄŸunun saptanması amacı ile yapılır.
•   Gözlem, bilimsel araÅŸtırmaların hareket noktasıdır. Nesneler ya da olay
lar arasındaki ilişkilerin kurulmasına yarayan ilk bilgilerin kaynağıdır.
•   OluÅŸturulan hipotezlerin doÄŸrulanıp doÄŸrulanmadığının sınanmasında
gözlemden yararlanılır.
•   DoÄŸrulanan hipotezlerden hareketle oluÅŸturulan tahminlerin, öngörüle
rin geçerliliği gözlem yoluyla saptanır.
Kısaca; gözlem, bilimsel işlemlerin her aşamasında başvurulan bir araçtır. Gözlem ikiye ayrılarak incelenebilir:
•   DoÄŸal gözlem,
•   Sistemli gözlem.
Doğal gözlem, tüm bilimsel araştırmaların temelini oluşturur. Davranışı, doğal oluşumu içinde inceleme tekniğidir. Araştırmacı, olup bitenleri doğal durumunda gözler ve kaydeder.
Doğal gözlemde olayların yinelenmesi rastlantılara bağlıdır. Gözlemci, ortamı ve koşulları denetim altında bulundurma olanağından yoksundur. Yalnız gözlediği durumu izleyerek araştırmasını yapar. Örneğin; lise öğrencilerinin sınıf içi davranışlarını incelemek isteyen bir psikolog, lise sınıflarından birine giderek gözlem yapar. Bu şekilde yapılan doğal gözlemin bazı sakıncaları da vardır. Örneğin; sınıftaki öğrenciler gözlendiklerini bildikleri için her zamankinden farklı davranabilirler. Bu sakıncayı gidermek için bazı yerlerde, tek tarafı ayna olan ve diğer taraftan içi görünen gözlem odaları kullanılır. Yalnız böyle bir araştırma durumunda gerçek doğal gözlem söz konusu olmaz. Çünkü araştırmada gözlenecek olan denekler doğal mekânları içinde olurlarsa doğal gözlemden söz edilebilir.
Doğal gözlemde araştırmacı, ortamı ve koşulları denetim altında bulundurmadığından, varılan sonuçların başka bir araştırmacı tarafından yinelenmesine olanak yoktur. Başka bir deyişle bilimde önemli olan geçerli ve güvenilir olma koşulu yerine getirilmiş sayılmaz.


Sistemli gözlemde ise araştırmacı belirli teknikler kullanarak bilgi sağlama yollarını denetim altında bulundurabilir. Sistematik gözlem test, anket gibi tekniklerin kullanıldığı gözlemdir.
Araştırmacı, gözlemlerini dikkatle hazırlanmış olan görüşme ve gözlem çizelgeleri, soru kâğıtları, testler vb. araçlara kaydeder. Bu yolla gözlemlerin kesinliği artar.
Sistematik gözlem, belirli teknikler kullanılarak yapılan gözlemdir. Doğal gözlem ise çok zaman alan ve hemen kullanılabilecek bilgi vermeyen gözlemdir. Bu nedenle araştırmalarda sistematik gözlem daha fazla tercih edilir.
 
c. Görüşme
Görüşme tekniğine kişiliği değerlendirme amacıyla başvurulur. Bu teknik, genel olarak iş ve danışma görüşmesi biçiminde ikiye ayrılır. Bir kişinin bir işe uygun olup olmadığını saptamak amacıyla yapılan görüşmelere iş görüşmesi denir. Danışma görüşmesinde ise başvuran kişinin duygu, düşünce, tutum ve davranışları incelenir. Psikolojide araştırma tekniği olarak, danışma görüşmesi kullanılır.
Psikolojide görüşme bilgi toplamak amacıyla yapıldığı gibi, ruhsal bozuklukların teşhis ve tedavisi amacıyla da yapılır. Görüşme, psikoloji ve psikiyatrinin önemli araştırma tekniklerinden-dir. Bu teknik, görüşmeyi yapan kişiye bağlı olduğundan öznel ve kişiseldir. Bu nedenle görüşmeyi yapan kişi, karşısındaki insanın verdiği tepkileri iyi anlamlandırabilmelidir. Yanıltıcı yanıtlar verilmesi olasılığına karşı dikkatli olmalıdır. Eğer görüşmeyi yapan kişi, kar-şısındaki kişiye güven verirse doğru ya-nit alma şansı artmış olur.
 

 
ç. Vaka İncelemesi (Biyografi)
Bir kişinin öz geçmişi, soy geçmişi, geçirdiği hastalıklar, yaşadığı önemli olaylar, okul, iş, evlilik yaşamı vb. konularda ayrıntılı bilgileri içeren bir araştırma tekniğidir. Vaka incelemesinde belirli bir konuyla ilgili çeşitli kaynaklardan bilgi edinilebilir. Klinik bir olay; bireyden alınan bilgiler, aile, arkadaş ve bireyin birlikte yaşadığı diğer insanlardan alınan bilgilerle aydınlatılabilir.