|
hemsireler
|
 |
« : Ocak 30, 2008, 10:04:16 ÖÖ » |
|
İç salgı bezlerinin, istem dışı çalışan ve organizmanın yaşamsal faaliyetini düzenleyen otonom sinir sistemiyle birlikte yüklendikleri önemli bir görev vardır. Bu, bedensel ve ruhsal işlevlerin, yaşamın belirli zamanlarına ve gü¬nün belirli saatlerine göre düzenlenmesidir. "Yaşam ritmi" ya da "beden ve ruh saati" denilen bu görevle insanın uykusu, uyanıklık durumu, çalışması, dinlenmesi, düşünmesi, duyması gibi günlük yaşamın değişmelerine uygun bedensel ve ruhsal yaşantıları düzenlenir. İnsan yaşamındaki günlük değişmelerin görülüp değerlendirilmesi çok eski çağlardan beri üzerinde durulan bir konu olmuştur. Eski Mısır'da insan yaşamının düzenlenmesi Nil Nehri'nin yükselip alçalmasına, ürünlerin ekilip toplanmasına göre ele alınmış, böylece insan yaşamında zaman, bir değişken olarak değerlendirilmiştir. İnsanın günlük yaşamında nehirlerde olduğu gibi yükselip alçalmalar ve iniş çıkışların nasıl düzenlendiğini araştıran bilim in¬sanları kronobiyoloji adı verilen bir bilim dalının gelişmesini sağlamışlardır. Bu bilim dalında insanların mevsim, ay, gün içindeki beden ve ruh değişme¬leriyle bu değişmelere yol açan nedenler incelenmektedir.Bunlar arasında bulunan uyku, yemek, kadınların ay hâli gibi aylık ve günlük değişmeler binlerce yıldan beri izlenen olaylardır. Bu olayların iz-lenmesi ve benzerlerinin katılmasıyla kronobiyoloji, her canlıda olduğu gi-bi, insanların da kendilerine özgü yıllık, aylık, günlük yaşam devreleri oldu¬ğunu ortaya koymuştur. Kimi insanın sabah erken uyanması, kimi insanın gece geç saatlere kadar uyanık kalıp çalışabilmesi, kimi insanın sabah yor¬gun öğleden sonra güçlü olması kişilere özgü devrelerin yarattığı günlük değişmelerdir. Benzer değişmeler, mevsimler ve aylar için de söz konusudur. Kimi insan yazın canlı ve hareketlidir. Kimisi baharda daha neşeli ve verimli çalışır. Bazı¬ları kışın uyuşuktur. Kimisi yazın isteksiz ve durgun olur. Kronobiyolojik alanda yapılan araştırmalar yıl, mevsim, ay, gün içinde, in¬sanın bilinç durumunda, iç salgı bezlerinin salgısında, otonom sinir sistemi¬nin işlevlerinde, su ve tuz dengesinde değişmeler olduğunu göstermiştir. So¬nuç olarak psikologlar her insanın kendisine özgü bir beden ve ruh saati ol¬duğunu kabul etmişlerdir.
|