Araştırmalara göre, konuşma insana özgü bir yetenektir. Dil, insanlar ara¬sında önce işaret dili, daha sonra konuşma dili, en son yazı dili olarak geliş¬miştir. Dil, canlı bir organizma gibi zaman içinde değişir, gelişir, zenginleşir. Kuşaktan kuşağa öğrenme yoluyla taşınır. Dilin oluşumuna ilişkin türlü gö¬rüşler vardır.
Duyguların ve seslerin anlatım kuramları: Bu tür kuramlar üç alt grup¬ta toplanmıştır:
Ünlem kuramına göre, sözcükler kendi başlarına "Ay!" "Hey!" "Of!" "Vah!" gibi duygulanım durumlarını anlatır. Türlü duygu durumlarının anla¬tılması dili oluşturur.
Yansıma kuramına göre, kimi sözcükte kullanılan ünlü ve ünsüz harf¬lerin birleşimi, ses benzerliğiyle kimi durumu ya da nesneyi çağrıştırır: ça¬tırtı, gıcırtı, patırtı, şakırtı, şarıltı gibi. Çocuğun konuşmaya başlaması da böyle olur.
Sesli davranış kuramına göre, "aman", "oh" gibi kimi sözcüklerin taşıdı¬ğı işaret niteliği, kimi çağrışımı uyandırır ve iletişimde anlatımı güçlendirir.
Biçimsel kuramlar; konuşmada kullanılan işaretlerin, nesnelerin doğal görünüşleriyle bağlantılı olduğu görüşüne dayanır. Bu görüşe göre, doğa¬da bulunan nesnelerle bu nesneleri anlatmak için kullanılan sözcüklerin bi-çimi arasında bir ilişki olduğu ileri sürülmüştür. Keskin çizgili, köşeli biçim¬lerle; eğri, yuvarlak çizgili biçimler için kullanılan sözcükler farklıdır. Üç¬gen, dörtgen, beşgen köşeli sözcüklerle; çember, daire daha yumuşak söz¬cüklerle anlatılır.
Yapısal kuram; çocukta konuşmanın ve dilin gelişmesinin incelenmesi sonucu oluşturulmuş bir kuramdır. Bilindiği gibi konuşmada ve dilde kulla¬nılan sözcükler belli bir gelişme süreci gösterir. Önce belli sesler çıkarılır. Sonra bunların birbirleriyle birleşmesiyle hece, sözcük, cümlecikler ve cümle¬ler ortaya çıkar. Öte yandan, yazılı dilde seslerin simgeleri olan harflerde ya¬zılı olarak aynı gelişme izlenir. Çocukta dil gelişmesinin üç aşamada olduğu belirtilmiştir: Seslerin, biçimlerin, anlamın gelişimi.
Sözlü ya da yazılı dille yapılan iletişimde simge adı verilen ortak kalıplar, işaretler kullanılır. Bu ortak simgeler, ileti (mesaj)nin kaynak (mesajı ve-ren)tan alıcı (mesajı alan)ya aktarılmasını sağlar. Böylece kaynak çıkan ile¬tiyle alıcıya bilgi verilir. Bu anlamda dil, kaynaktan alıcı ya da alıcılara bilgi ileten ortak simgelerdir. Dolayısıyla bu simgelerin, ister sözlü ister yazılı ol¬sun kaynakla alıcı veya alıcılar tarafından ortak anlamda kullanılması ve çö¬zülmesi gereklidir.