Beyin kabuğunda; görme, işitme, tat, koku gibi duyu merkezlerinin yanı sıra konuşma ve hareket merkezleri vardır. Beynin sağ yarı küresi duygusal işlevleri üstlenmiştir. Sol yarı küresiyse düşünme, akıl yürütme gibi bilişsel iş¬levleri üstlenmiştir.
Araştırmalar sonucu beynimizde uyku ve uyanıklık durumlarını düzenle¬yen merkezlerin olduğu anlaşılmıştır. Örneğin; beynin hipotalamus adı veri¬len bölgesinde uyku ve uyanıklık yaratan merkezler vardır. Bu merkezlerin etkilendiği bazı beyin hastalıklarında, aşırı uyku ya da uykusuzluk gibi uyku bozuklukları ortaya çıkmaktadır.
Uyanıklığı sağlayan diğer merkez, beyin sapından orta beyne kadar giden "ağsı yapı" adı verilen sistemdir. Sinir hücrelerinden oluşur ve ağ şeklinde bir yapıdır. Ağsı yapı uyarıldığında uyanıklık hâli oluşur.
Duyu organlarından gelen sinirsel uyarılar azalınca, ağsı yapının etkinliği giderek azalır ve uyku hâli oluşur. Bu nedenle uyumak için genellikle sessiz, sakin ve loş bir ortam tercih edilir.
Beyinde uyku ve uyanıklık merkezleri gibi beden işlevlerini ve çeşitli duyu¬ları yöneten başka merkezler de vardır. Örneğin; hipotalamusta beslenmeyi, kan dolaşımını, solunumu ve beden sıcaklığını düzenleyen merkezler vardır.
Beynin aktivitesi bilinçlilik durumuna göre farklılık gösterir. Bu farklılık elektroansefalografi (EEG) ile tespit edilebilmektedir. Kaydedilen dalgalara göre bilinçlilik durumu ve beynin aktivitesi bilinebilir.