Birçok durumda düşünmemiz problem çözmeye yöneliktir. Kişinin bir amaca, hedefe ulaşmaya çalışırken engellemeyle karşılaşmasına ya da karşı¬laştığı zorluğu aşamamasına problem denir.
Problem çözümüne yönelik olarak düşünmenin ortaya konulabilmesi için öncelikle karşılaşılan engellenme durumunun kişi tarafından problem olarak algılanması gerekir. Diğer bir deyişle kişinin çözüm yolları bulmak için çaba göstereceği bir hedefi olmalıdır. Örneğin; bir öğrencinin gitar çal-maya yeteneği vardır; müziği çok sevmekte ve liseyi bitirdikten sonra kon-servatuvara gitmek istemektedir. Oysa ailesi onun mimar olmasında ısrarlı-dır. Öğrenci de hem onları memnun etmek hem de kendi arzusunu gerçek-leştirmek istemektedir. Bu bir problemdir. Böyle bir problem için çözüme ulaşma, "akıl yürütme" adı verilen mantık süreçlerinin çalışmasını ve yaratıcı düşünmeyi gerektirir.
Öğrenci, yukarıda verilen örnekte sorunun tüm yönlerini düşünür ve iki farklı öğrenim dalı ile ilgili bilgi edinir; ailesiyle ve öğretmenleriyle konuşur. Sonuçta mimarlık öğrenimi görmeye, ama bir yandan da özel gitar dersleri almaya karar verebilir.
Bir problemle karşılaşıldığında çözüme ulaşılırken bazı aşamalardan geçi¬lir. Bu aşamalar daha çok bilişsel işlemlere dayanır.
Problem çözmede bilişsel işlemlerin yanı sıra problem çözümünü etkile¬yen bireysel etkenlerin de rolü vardır. Bir kişinin problem çözme başarısı ki¬şisel etkenlere de bağlıdır. Problemin kendi özellikleri daha az önemlidir. Problem çözümünü etkileyen bireysel etkenler zekâ, güdülenme, geçmiş ya¬şantılar, alışkanlık ve hazır oluş olarak belirtilebilir