Zekâ: Zekânın çeşitli tanımları arasında "Zekâ, problem çözme yeteneği¬dir." diye bir tanım da vardır. Daha geniş anlamıyla problem çözme yeteneği zekânın bileşenlerinden biridir ve bu nedenle zekâ testlerinde çözülmesi is¬tenen birçok standartlaştırılmış problem vardır.
Güdülenme: Problem çözmek için kişinin güdülenmiş olması gerekir. Güdülenme kişinin merak duygusuyla başlayabilir, sonuca ulaşma arzusuyla sürer. Problem çözme çaba isteyen, insanın dikkatini toplaması gereken bir etkinliktir. İnsanı etkin duruma getiren, güdülerdir. Güdüler ve güdülenme, problem çözmeye istekle ve merakla yönelmeyi sağlar. İnsanın güdülenme derecesi problem çözümünde önemli rol oynar. Güçlü bir güdülenme varsa çözüm aylarca aranabilir. Güdülenme zayıfsa veya yoksa o problem çözüm şansını kaybetmiştir.
Edinilmiş deneyimler: İnsanların daha önce karşılaştıkları problemleri çözme biçim ve yollan, yeni bir problemi ele alma, probleme çözüm getirme biçim ve yollarını etkiler.
Alışkanlık ve hazır oluş: Problem çözmede, alışkanlık ve hazır oluşun da önemli etkisi vardır. İnsanların yapa yapa kazandıkları alışkanlıkları, karşılaş¬tıkları yeni problemleri de belli bir biçimde ele almaya hazır olmalarını sağlar. Problemleri hep belli bir biçimde ele almaya "kurulum" da denir. Kuru¬lum, problem çözümünde bireylerin düşüncelerini sınırlandırır, özellikle farklı nitelikteki problemlerin çözümünü zorlaştırır. "İşleve takılma" biçimin¬de ifade edilebilen durumlar da bir kurulum sayılır: Yağmur yağarken ıslan¬mamak için elimizdeki gazeteyi kullanmak çoğu kez aklımıza gelmez. Çünkü zihnimiz, gazeteyi yağmurdan korunacak bir malzeme olarak değil, okuna¬cak bir malzeme olarak algılamayı kurgulanmıştır.