Yaratıcı düşünmenin oluşumunda; bilgilenme, belirli bir zekâ düzeyi, eleştirici ve esnek düşünme alışkanlığı, çalışma ve deneyim gereklidir. An¬cak bu ön koşullar varken de yaratıcı düşünme olamayabilir. Böyle bir du¬rumda yaratıcı düşünmeyi engelleyen bazı etkenler vardır. Bu etkenleri şöyle özetleyebiliriz:
Zihinsel kurgu: Bir problemle karşılaştığımızda genellikle belirli bir bi-çimde davranışta bulunmaya hazır oluruz. Diğer bir deyişle önceden kullan¬dığımız yöntemi uygulamak isteriz. Bu durum yeni yöntemlerin denenmesi¬ne engel olur. Bunun nedeni alışkanlık ve koşullanmadır.
İşleve takılma: Deneyimlerimizin etkisiyle belli nesneleri, belli işlevler için kullanırız. Örneğin; meyve bıçağıyla meyve soyar, doğrarız. Bir vidayı sı¬kıştırmamız gerektiğinde tornavida ararız. Oysa aynı işi bir meyve bıçağının ucuyla da yapabiliriz. Bu yeni işlevin fark edilmesi genellikle zordur.
Duygusal etken: Örneğin; kompozisyon yazmada her zaman başarılı olan bir öğrenci, bir yarışma için hazırladığı yazıda başarısız olabilir. Bunun nedeni başarısız olma kaygısıdır. Bu gibi duygusal nedenlerle kişi, yaratıcı ol¬duğu bir konuda da başarılı olamayabilir.
Kültürel engeller: Belirli bir toplum içinde yaşayan bireyler, sosyalleşme süreci içinde toplumunun kültürünü benimser. Bu açıdan kültürel engeller aynı zamanda toplumsal engeller olarak da belirtilebilir. Her kültür, bireyle¬rine, olaylara belli bakış açıları kazandırır. Bu, problemin çözümünde farklı çözümlerin görülmesini engeller. Örneğin; Galileo gökyüzüne teleskobu çe¬virdiğinde ayda lekeleri görmüş; ancak ayın saf, pürüzsüz bir yapıda olduğu anlayışını benimseyen Papa'ya lekelerin varlığını kabul ettirememiştir