Dokunma ile ilgili duyu organı deridir. Dokunma duyumu, derinin bir şe¬ye dokunmasından ya da deriye değen şeyin basınç yapmasından ortaya çıkar.
Deri duyumları dokunma, sıcak, soğuk ve ağrı duyumlarıdır. Dokunma duyumu omuriliğe ya da beyne giden sinir lifleri aracılığıyla oluşur. Bu duyu¬mun beyinde yorumlanıp anlamlandırılması ise dokunma algısıdır. Bir nes¬nenin sertlik, yumuşaklık, düzgünlük, pürüzlülük, yaşlık, kuruluk, kayganlık, yapışkanlık özellikleri deri tarafından algılanır. Deri, üst ve alt deri olmak üze¬re iki tabakadan oluşur. Deri duyumları, alt deride bulunan ince sinir iplikle¬rinin dışarıdan gelen etkileri alıp beyne iletmeleri sonucunda oluşur. Deride dokunma duyumu için Meissner ve Vater-Paccini cisimcikleri; sıcak için Ruf-fini, soğuk için Krause cisimcikleri ve ağrı için serbest sinir uçları alıcı organ görevi yaparlar. Derinin her tarafı, her uyaran için duyarlı değildir. Örneğin; burnun ucu dokunma ve ısıya çok duyarlı olduğu hâlde, ağrıya fazla duyarlı değildir. Deri duyumu beyin kabuğunun üst-yan bölgesinde sonlanın
Sıcaklık-soğukluk duyumları deriyle algılanmakla birlikte, yalnızca dokun¬maya bağlı değildir. Derimizin dokunmaya duyarlı olan noktaları, sıcaklık-so¬ğukluk etkilerine duyarlı olan noktalarından farklıdır.
Deri bir yere dokununca ya da bir nesne deriye dokununca dokunma du¬yumu oluşur. Dokunma duyumu ile bir nesnenin sertliği-yumuşaklığı, ıslaklı-ğı-kuruluğu, sıcaklığı-soğukluğu anlaşılır. Dokunma duyumunu; deği, basınç ve titreşim duyumu olarak üçe ayırabiliriz. Bir pamuk parçasıyla deriye do¬kunulduğunda alınan duyuma deği duyumu denir. Deriye daha sert dokunu-lursa, deri hafifçe aşağı çöker, buna basınç duyumu denir. Titreşen bir diya¬pazonla deriye dokunulduğunda titreşim duyumu alınır.
Uçakla ya da denizaltıyla seyahat ederken basınç değişikliğini fark etme¬yiz. Çünkü deri yüzeyinin bir bölümüne değil de tümüne basınç uygulanırsa basınç duyumu oluşmaz.
Aşırı sıcak ya da soğuk, iğne batırma, bir yere sertçe vurma gibi uyaranlar ağrı oluşturabilir. Ağrı duyumunu alan noktalar bedenin her tarafına yayıl¬mıştır. Özellikle diş kökleri ve tırnak kenarları ağrıya çok duyarlıdır. Ağrı be¬dendeki bir tehlikeyi haber verdiği için yararlı bir duyumdur. Ama aynı za¬manda sıkıntı vericidir.