a.   Ä°nsan Davranışlarını Tanımlama
Bütün bilimler, öncelikle incelenecek konu ile ilgili kavramlara açıklık kazandırmayı amaçlar. Bunun için temel kavramların sınırlarının belirlenmesi, yani tanımlanması gerekir. Örneğin; fizik bilimi, "Ses, ışık, elektrik vb. nedir?" sorusuna önce bu kavramları tanımlayarak başlar. Psikoloji de ilk adımda psikolojik olayları tanıma ve temel kavramlarını tanımlama amacındadır.
Psikolojinin temel amacı, davranışları açıklamaktır. Davranış sözcüğü bireyin gözle görülebilen eylemlerinin yanı sıra, doğrudan gözlenemeyen içsel olayları da kapsar. Örneğin; düşünceli görünmek, düş kurmak, hatırlamak gibi zihinsel süreçler de davranış tanımının kapsamı içinde yer alır.
Psikoloji, doğrudan gözlenemeyen bu davranışları birtakım teknikler kullanarak açıklamaya çalışır.
b.   Ä°nsan Davranışlarını Anlama ve Açıklama
Tanımlanan olayların nasıl oluştuğunu açıklama ve anlama çabaları bilimsel çalışmanın ikinci amacını oluşturur. Bu, olayın içeriğini anlamak amacıyla nasıl sorusuna yanıt aranan aşamadır. Olaylar arasındaki neden-sonuç ilişkileri deneysel yöntemlerle incelenir, genellemelere veya kanunlara ulaşılır. Psikoloji temel kavramları ve süreçlerini anlamak, açıklamak amacıyla çeşitli hipotezlere dayalı araştırmalarını deneysel yöntemlerle sürdürür. Bireyin duygu, düşünce ve davranışlarının altında yatan nedenleri tespit eder, genellemelere ulaşır.
c.   Ä°nsan Davranışlarını Önceden Kestirebilme
Bilimler, olaylar arasındaki neden-sonuç ilişkilerini açık seçik ortaya koyduktan sonra, belirli koşullara bağlı olarak olabilecekleri önceden kestirebilir. Buna öngörü denir. Öngörü, gelecekte olabilecekleri önceden tahmin etme gücü kazandırır. Psikoloji de davranışları inceleyerek davranışla ilgili yasaları ortaya çıkarır. Buna bağlı olarak önceden kestirebilme olanağına sahip olur. Öngörüye dayanılarak gelecekle ilgili planlamalar yapılır, tedbirler alı-nır Örneğin; başarıyı etkileyen etkenleri biliyorsak bunu eğitim kurumlarında uygulayarak gelecekte başarıyı artırmak mümkün olabilir.
ç. İnsan Davranışlarını Etkileme ve Kontrol
Bilimlerin bir amacı da olayları kontrol altına almaktır. Örneğin; bir ülkenin hangi bölgesinde ve yılın hangi ayında daha çok yağmur yağacağı önceden bi-linebilirse o bölgede oluşabilecek su baskını, toprak kayması vb. doğa olayları nedeniyle ortaya çıkabilecek zararlar önlenebilir ya da azaltılabilir. Ancak doğa olaylarında ve fen bilimleri alanında yapılabilecek bu tür tahminler, alınabilecek önlemler insan ve toplum bilimleri alanında çok daha zordur. Çünkü insan ve toplum ile ilgili olayların, olguların pek çok belirleyicisi vardır. Öte yandan insan ve toplum yaşamı ile ilgili olayların, davranışların önceden bilinebilmesi ve kontrol altına alınması bazı ahlaki sorunlara ve tartışmalara da neden olabilmektedir: Doğum kontrolü ve kürtaj, ötanazi, canlı varlıkların kopyalanması vb. konular, bireylerin inançları ve toplumun yerleşik değer yargıları bakımından pek çok etik tartışmaya neden olmuş ve olmaya da devam etmektedir. Bu nedenle davranışların kontrol altına alınması konusunda psikoloji alanında da farklı görüşler ileri sürülmüştür. Özellikle hümanistik yaklaşımın temsilcileri, davranışların kontrol edilmesinin insanın özgürlüğünü sınırladığı gerekçesiyle bu amacı benimsemezler.