Psikoljik testler kişinin davranışını standart koşullar altında gözlemeye yarayan ölçme araçlarıdır. Psikolojik testler belki şöyle tanımlanabilir “Bireylerin herhangi bir niteliğini ölçme amacıyla, nitelikler evreni temsil edecek şekilde seçilmiş standart uyarıcılar takımıdır.”

Bu tanımda psikolojik testlerin amacının bireylerin çok değişik niteliklerini ölçmek, dolayısıyla bireyler arasındaki nitelik faklarını ortaya koymak olduğu belirtilmektedir.

 

Psikolojik danışmada testler kişiyi değerlendirmek, tanımak ve anlamak için kullanılır. Ancak psikolojik testler sadece kişinin özelliklerini incelemek amacıyla değil, insan gruplarını, kurumları, sosyal ilişkileri, olayların ve çevrenini değerlendirilmesi gibi türlü amaçlar için de kullanılmaktadır.   Bu gün psikolojik testler, eğitim ve klinik ihtiyaçlar yanında, psikolojik danışma, seçme, yerleştirme ve araştırma amacı içinde yaygın şekilde kullanılmaktadır.İnsan davranışına ilişkin pek çok konuda bireye ilişkin psikolojik bir niteliğin ölçülmesi , çeşitli nitelikler yönünden gruplar arasındaki farkların belirlenmesi, biyolojik ve kültürel farkların davranışlar  üzerine etkileri, eğitim yöntemlerinin bireylere istendik davranışlar kazandırma yönünden olan etkileri gibi araştırma ve inceleme  konularında testler bireyler ve durumlar hakkında bilgi toplama aracı olarak yaygın şekilde kullanılmaktadır.

 

Psikolojik testler, davranış örneklemlerini ölçme ve değerlendirme yoluyla, gelecekteki davranışları yordama amacını taşır. Test verileri bireylerin ya da grupların  belirli koşullarda neyi, nasıl hissedeceklerini ve düşüneceklerini belirlemede; nasıl davranacaklarını önceden tahmin etmede kullanılır. Testler, bu davranışların bilimsel olarak betimlenmesini, tanıtılmasını, anlaşılmasını sağlamakta ve davranışları yordama yoluyla  yönlendirmeler yapılabilmektedir.

 

Psikolojik testler, genelde insan davranışlarını konu edinmiş pek çok sosyal bilim dalında, özellikle psikoloji, eğitim, sosyoloji ve psikiyatride kullanılır. Ülkemizde bu alanda çalışan  sosyal bilimcilerin, testleri bilimsel amaçla, eğitim ve araştırmalarda olduğu kadar danışma merkezlerinde,  okullarda, endüstride ve işletmelerde kullandıkları görülür.

 

Psikolojik testler özellikle de zeka testlerinin verdiği sonuçlar titizlikle değerlendirilmeli ve bu testlerin sadece  birer araç oldukları akıldan çıkarılmamalıdır. Elde edilen sonuçlar kişiden ve aileden alınan bilgiler ve başka yöntemlerle birlikte değerlendirilerek bir anlam çıkarılmalıdır.

 

Zeka Testleri kısaca bireylerin zihin gücünü ölçmektedir şeklinde tanımlanabilir. Ancak bunu söylerken bir tek test aracılığı ile insan kapasitesinin ölçülemeyeceği açıktır. Son yıllarda yapılan araştırmalar zeka kavramının sürekli geliştiğini belli bir yaşa kadar gelişip durmadığını ortaya koymuştur.Bu bilgi ile düşünüldüğünde bireyin zekası kesin olarak budur demenin imkansız olduğu açıktır.Ama genel olarak kapasite hakkında fikir edinebiliriz.

   

Yaratıcılık testleri ise insan zihninin işlevini ve gelişimini değerlendirir. Bu testler ilk olarak okulda sorun yaşayan ve başarısız olarak etiketlenen çocukların güçlü yanlarını belirlemek ve ortaya  çıkarmak amacı ile bulunmuştur. Yapılan araştırmalar sonucunda testlerin, ders başarısızlığı yaşayan çocukların güçlü yanlarının ortaya çıkardıkları anlaşılmıştır.

 

Yaratıcılık testleri, farklı biçimde düşünme, ilişkiler kurma, geniş kategoriler inşa etme ve bunları birleştirme ya da aynı anda birçok fikir üzerinde çalışabilme gibi spesifik bilişsel süreçleri ölçmektedir. Bu testler, motivasyon gibi bilişsel olmayan yönlerle birlikte esneklik, bağımsızlığa tolerans gösterme ya da farklılığa pozitif tutumlar gösterme gibi yaratıcılığı besleyici kişilik özelliklerini de ölçebilmektedir. Ancak bu testler en fazla yaratıcı potansiyelin ölçümleri olarak düşünülebilir; çünkü yaratıcı başarı, teknik yetenek, bir alandaki bilgi düzeyi, zihinsel sağlık ve hatta fırsat gibi yaratıcılık testleri tarafından ölçülemeyen ek faktörlere bağlıdır. Testlerin tanımladığı çok boyutlu yaratıcılık kavramı, değerlendirmelerin tek bir toplam puana dayanmak yerine bir çok puana dayanması gerektiğini göstermiştir .

 

Psikolojik danışmanlar  bilirler ki çocuklar ile çalışırken test kullanmak veri elde etmenin en önemli yollarında biridir.Çünkü küçük çocuklar yetişkinler gibi kendilerini ifade edemezler.Bu durumda  projektif testler yardımı ile çocuğun  kişilik örüntüsü hakkında bilgi alınır.Projektif testlerin değerlendirilmeleri yoruma açık olduğundan testi değerlendiren kişi son derece objektif olmak  zorundadır.

 

Sonuç olarak uygulanacak test ihtiyaca ve problemin niteliğine göre belirlenir. En önemli veri kaynağı olmaları bakımından testler psikolojik danışmanlar ve psikologlar tarafından daha uzun yıllar kullanılacaklardır.