Orta öğretim 15-18 yaş grubunu kapsayan, öğrencilere bir meslek kazandırmayı ve onları yükseköğretim kurumlarına hazırlamayı amaçlayan eğitim devresidir. Öğrenciler, gerek milli eğitimin genel amaçları ve temel ilkelerine uygun olarak, asgari ortak bir kültür ile birlikte, ilgi ve yeteneklerine göre “yüksek öğretime” veya “hayata ve iş alanlarına” hazırlanırlar  (Yeşilyaprak, 2002). Buradan hareketle 15-18 yaş döneminin hayata hazırlık, geleceğe yönelik planların yapılmaya başlandığı (iş-meslek seçimi) bir dönem olduğunu söyleyebiliriz.
İnsanlar aldıkları eğitim ve ilgi-yetenekleri, bilgi düzeyleri, sosyo-kültürel varlıklarıyla toplumların gelişmesine, ilerlemesine yön verirler. Böylece toplum içindeki ve toplumlar arası bilgi paylaşımı depolanması “bilim”i dolayısıyla da “bilimsel bilgi havuzu”nu meydana getirir. Bugün toplumda öğretmen, doktor, avukat, mühendis, mimar, ekonomist gibi sektörel elemanların olması ve bunun yanında hemşire, teknisyen, sekreter, muhasebeci gibi ara elemanların olması toplumun “bir yandan ekonomik sistem içinde kendilerinden beklenen görevleri yerine getirirken, diğer yandan halk kitleleri ile aydınlar arasında iletişim kurulmasına yardım eder” (Erden,1998).

Bunun yanında orta öğretim kurumları yüksek öğretime öğrenci yetiştirerek ikinci bir işleve daha sahiptir. Yüksek öğretimdeki öğrencilerin başarıları, orta öğretimdeki eğitim ve öğretimin niteliğine bağlıdır. Milli Eğitim Temel Kanuna göre “Bütün öğrencilere orta öğretim seviyesinde asgari ortak bir genel kültür vermek suretiyle, onlara kişi ve toplumun sorunlarını tanıtmak, çözüm yolları aramak ve yurdun iktisadi, sosyal ve kültürel kalkınmasına katkıda bulunmak bilincini ve gücünü kazandırmak; öğrencileri, çeşitli program ve okullara, ilgi, istidat ve kabiliyetleri ölçüsünde ve doğrultusunda yüksek öğretime veya hem mesleğe hem de yüksek öğretime veya hayata ve iş alanlarına hazırlamaktır” (Madde,28).

Tan (1992)’a göre orta öğretimde, ergenin kişilik bütünlüğünü kazanması, yetişkinlerin iş dünyasına hazırlanması, özel yeteneklerinin geliştirilmesi, kendini dil ve sanatla ifade edebilmesi, yüksek öğrenime hazırlanması … ağırlık kazanmış olan amaçlardır.

Bu amaçlara ulaşırken Psikolojik Danışma ve Rehberlik Hizmetleri kapsamındaki eğitsel, mesleki ve bireysel rehberlik hizmetlerinden yararlanılır.

Ülkemizdeki orta öğretim kurumları aşağıdaki işlevleri yerine getirmeye çalışırlar (Özgüven, 1999)

Öğrencilerin ulusal ve milli çerçevede bütünleşmelerini sağlamak
Öğrencilerin bireysel özelliklerini ve yeteneklerini azami düzeye kadar geliştirmek
Ülkenin iş ve çalışma yaşamına orta nitelikli insan güzü yetiştirmek (ara insan gücü)
Toplumda yapıcı, yaratıcı, uyumlu ve girişimci yurttaşlar yetiştirmek
Öğrencilerin bilim ve teknolojide derinleşmelerini sağlamak ve yüksek öğretime hazırlamak
Öğrencilerin iş yaşamı ile ilgili olarak sanayi ve yaygın eğitim ile ilişkiler kurmalarını sağlamak
Uluslar arası ilişkiler, girişimcilik bilgi ve becerilerini artırmak ve yabancı dillerini geliştirmek.
Orta öğretim kurumlarında bu sayılan amaçları, gerekleri ve işlevleri geliştirmede, yaymada ve gerçekleştirmede rehberlik hizmetlerinin ne denli önemli bir rolü olduğu yadsınamaz.

Orta öğretim kurumlarında rehberlik hizmetlerinde kullanılacak olan yöntem ve teknikler, rehberlik hizmetlerinin ilkeleri ve amaçları dışında değişiklik gösterebilir. Yöntem ve tekniklerin değişmesinde birçok etken vardır. Bunlar, öğrencilerin gelişim özelliklerinin farklı olması, öğrencilerin eğitim-öğretimden ve orta öğretimin bitmesiyle beraber başlayacak olan meslek seçiminde öğrencinin ihtiyaç, beklenti, istek ve yönelimleri, okulların işlevleri kuruluş amaçları şeklinde sıralanabilir.

Bunu yanı sıra öğrencilerin dönem özellikleri de rehberlik hizmetlerinin yanında psikolojik danışma hizmetlerinin de verilmesini gerektirmektedir. “Lise yılları daha çok ergenlik dönemi kapsamında düşünülebilir. Bu dönem ergenin kendini aradığı, değerler oluşturarak kimliğini belirlemeye çalıştığı bir dönemdir. Bu yüzden oldukça bunalımlı geçen bir dönemin sağlıklı aşılabilmesi eğitimde gence yönelik psikolojik hizmetleri zorunlu hale getirir” (Yeşilyaprak,2002).

Bu dönemdeki gencin gerek fiziksel gerekse de bilişsel düzeyde yaşadığı değişimler beraberinde sorunları da getirmektedir. Fiziksel gelişim ve değişiklikler, değer ve tutumlardaki değişiklikler, hayattan beklenenler ve öğrencinin kendisinden beklenenler, belirsizlikler, karar vermede ve seçim yapmadaki zorluklar öğrencinin bu dönemde uğraştığı sorunlardır ve yardıma en çok ihtiyacı olduğu dönemdir.

Bu dönemin sağlıklı atlatılamadığı durumlarda ortaya sapma davranışlar çıkmaktadır. Uyuşturucu madde kullanımı, şiddete yönelim, kötü alışkanlıklar, suç işleme gibi istenmeyen durumların ortaya çıkması bu dönemdeki sorunların çözülemediği, yanlış çözüldüğü ya da bastırılan duygu-düşünce ve davranışların tepki olarak verilemesidir diyebiliriz. Özellikle bu dönemdeki gencin kimlik bunalımı ve bir gruba aidiyet duygusunu yaşaması onu, başka yönlere de çekebilmektedir. Terör ve yasa dışı örgütlere ilgi duyma; üye olma gibi.

Bu tip sorunların temelinde öğrencinin kendisini ifade edememesi, kendisini anlayacak, fark edecek birilerine ihtiyaç duymasından ileri gelmektedir. Ergenlerde bir grup içinde birlikte olma duygusu diğer dönemlere göre daha fazladır (http://www.psikolojikdanisman.org/). Bütün bu durumlar, eğitimde gencin kendini rahat ifade edebileceği, güvendiği ve yakın hissettiği yetişkinlerle sağlıklı ilişkilere girebileceği demokratik bir ortam gerektirir. Ancak rehberlik anlayışının var olduğu ve gence çeşitli yardım hizmetlerinin sunulduğu bir ortam bu süreci sağlıklı bir şekilde yaşamasına yardımcı olabilir(Yeşilyaprak,2002).

İşte bu dönemde Psikolojik Danışma ve Rehberlik elemanlarına, sınıf öğretmenlerine, okul yöneticilerine kadar herkese önemli görevler düşmektedir. Orta öğretimdeki rehberlik çalışmalarında bireysel etkinlikler öğrencinin yaşadığı “önemsenmek, birey olarak kabul görmek” gibi ihtiyaçlara önemli bir çözüm olarak gösterilebilir. Rehberlik hizmetlerinden yararlanan öğrenci kendisini, kurulan özel ilişkiyle beraber, önemli, değerli ve bir yetişkin olarak görür. Karar verme süreçleri devreye girdiğinde ise öğrencinin bu duyuş ve düşünüşlerinin ne kadar önemli olduğunu da görürüz. Karar verme süreci ve etki eden durumlar aynı zamanda bireyin “kendini gerçekleştirme”sine de yardımcı olmaktadır.   Bireyin kendisini geliştirmede rehberlik hizmetlerinin ne kadar önemli olduğu artık tartışılmaz hale gelmiştir.

Birey kendini gerçekleştirme çabalarını sürdürürken önemli ya da önemsiz, bilinçli ya da farkında olmadan, bir takım tercihler yapmakta, kararlar almaktadır. Bireyin karar verirken daha bilinçli davranmasına dış baskılardan ve iç çatışmalardan arınık olmasına yardımcı olmak rehberliğin en önemli amacıdır. Bireyin küçük ve önemsiz gibi görünen kararlarında bile mümkün olduğu kadar zengin ve doğru bilgiye dayanmasına, iç çatışmalarından haberdar olmasına, göremediği seçenekleri görmesine ve giderek sorunlarını kendi başına çözebilen bir kişi haline gelmesine yardım etmek rehberliğin başlıca hedefini oluşturmaktadır (Kuzgun,1992)

Sonuç olarak, orta öğretimde rehberlik hizmetleri öğrencinin eğitim ve öğretim hayatının yanında bir “birey” olarak gelişmesinde, hayatını sürdürmesinde; kendini gerçekleştirmesinde -öğrenciye etkili bir şekilde verildiğinde- son derece önemlidir. Bugünkü dünya anlayışında da kendini gerçekleştiren bireylerin toplumların siyasi, iktisadi, kültürel hayatlarında ne kadar önemli bireyler olduğunu görmekteyiz.