Bebek ya da çocukların psikososyal gelişiminde büyükanne/babaların rolleri ile ilgili araştırma sonuçları çelişkilidir. Onların işe karışmaları ile gelişim üzerine olumlu etki olduğunu bildiren sonuçlar yanında hiçbir etkinin olmadığı, hatta olumsuz etkilerin olabileceğini bildiren araştırma sonuçları da vardır.

 Bu konudaki çalışmalarda farklı sonuçlar elde edilmiÅŸtir. Acil servis, poliklinik ve saÄŸlık merkezine baÅŸvurularda getiren kiÅŸi, birlikte gelen kiÅŸi ya da saÄŸlık kurumuna baÅŸvuruyu öneren kiÅŸiler sorulduÄŸunda sıklıkla büyükanne/babaların etkili olduÄŸu belirlenmiÅŸtir.

 Büyükanne/babaların çocuÄŸun geliÅŸimi üzerindeki rolü ya da etkilerini gözden geçirirken belirli baÅŸlıklar altında ele almak uygun olacaktır.
Normal sağlıklı çocuğun gelişiminde rolleri:

 Ã‡ocuk psikiyatrisinde bebeÄŸin psikososyal ya da psikoseksüel geliÅŸimi göz önünde bulundurulduÄŸunda; ilk 9 ay (ortalama ilk yıl) içinde bebeÄŸin "Temel bakımı veren bir kiÅŸi" ile sürekli, tutarlı ve karşılıklı güvene dayalı doyurucu iliÅŸkisinin önemi konusunda fikir birliÄŸi vardır. Burada özel bir kiÅŸi verilmemektedir. Genellikle annenin fiziksel ve ruhsal saÄŸlığı ile ilgili önemli bir sorun yoksa temel bakımı veren kiÅŸi annedir ve bebek için yaÅŸamın ilk yılında anne ile olan iliÅŸki önemlidir.

 Gebelik, doÄŸum ve doÄŸum sonrası anne saÄŸlığı ile ilgili olası sorunlar yanında bu döneme özgü ruhsal bozukluklar göz önüne alındığında temel bakım veren kiÅŸinin her zaman anne olamadığını biliyoruz. Bu dönemdeki ruhsal sorunlardan; annenin gebelik öncesi ruhsal sorunlarının alevlenmesi, annelik hüznü, postpartum depresyon ya da psikoz gibi bozuklukları bebeÄŸe bakım vermesini kısa ya da uzun süreli engellemektedir. Bu durumlarda Temel bakım veren kiÅŸinin çocuÄŸu gerçekten seven ve ona baÄŸlanacak bir kiÅŸi olması gerekmektedir. Bu da kan bağı olan bir yakın olmalıdır.

Annenin çalışması, diğer fiziksel yakınmaları, çocuktan kısa süreli ayrılmaları. İlk yıl içinde temel bakım veren kişiden uzun süreli ayrılmaları önermiyoruz. Bebekte nesne sürekliliği oluşmadığından, annenin ayrılması ve yeniden döneceğine ilişkin zihinsel-psikososyal gelişim yoktur. Bu dönemde annneden ayrılan süreye göre çocukta çeşitli belirtiler görülmektedir. Özellikle hastaneye yatışlarda bilindiği gibi yuva hastalığı ya da anaklitik depresyon adını verdiğimiz ağır depresyon tablosu oluşabilmektedir. Bu dönemlerde de çocuğun kısa süreli bakımında büyük anne babalar devreye g,rebileceklerdir.

 Ã‡ocuk 9 aydan sonra anne babadan kısa süreli ayrılabilmekte ancak kreÅŸ gibi okul öncesi kurumlara uyum saÄŸlayabilmek için gerekli sosyalleÅŸmeyi yaklaşık 2.5-3 yaşında kazanmaktadır. Çalışan anne babaların giderek arttığı çevremizde kreÅŸe kadar olan dönemde çocuÄŸun bakımı ile ilgili sorun ortaya çıkmaktadır. Åžimdiye kadar olan deneyimlerimizden; bu dönemde sıklıkla bakıcı anne ya da ablaların devreye girdiÄŸini biliyoruz. Sizlerin sıklıkla tanık olduÄŸunuz kaza ve yaralanmalar bu dönemde olmakta, çocuÄŸun dil ve motor geliÅŸim gibi birçok alandaki geliÅŸimi bu bakıcılar tarafından karşılanamamakta, hatta çocuklar kontrol edemediÄŸimiz bu iliÅŸki sırasında çeÅŸitli ihmal ve istismarlarla karşı karşıya kalmaktadırlar. Kendini koruma ve ifade etmeden yoksun olan bu yaÅŸ grubunda da bu ara bakımın çocuÄŸu sevebilecek kan bağı olan kiÅŸilerce verilmesini öneriyoruz. SosyalleÅŸmeye geçmede büyükanne/babalar bu dönemde önemlidir. Anne babadan çok yabancı olmayan, tanık yüzlere geçme çocuÄŸun uyumunu artıracaktır.

Bunun dışında ilk çocuklarına kavuşan deneyimsiz anne baba için bu dönemi yaşamış kişilerin deneyimleri de yararlı olabilir.
Bunun dışında çocuğun anne ya da baba kaybı ya da uzun süreli ayrılığı yaşadığı durumlarda da büyükanne/babaların rolü önemlidir.

 Ancak bu sayılan olumlu katkılar yanında geçmiÅŸle ilgili aktarılan ve bilimsel olmayan büyükanne/baba deneyimlerinin çocuÄŸun fiziksel saÄŸlığı ile ilgili olumsuzlukları tartışılabilir. Bu çocuk yetiÅŸtirme ve psikosoyal geliÅŸiminde de karıştırıcı olabilmektedir. Özellikle aile terapistlerinin üzerinde durduÄŸu; anne baba için bağımsızlığını kazanmış ve yeni bir ev kuracak olgunluÄŸa gelmiÅŸ bireyler deÄŸillerse, büyükanne/baba için de yetiÅŸtirilen neslin evden ayrılmalarını kabullenecek olgunlukta deÄŸillerse iki ayrı ev hiçbir zaman oluÅŸamıyor ve bireysel ya da eskilerden gelen özellikler farkında olmadan bebek anne-baba iliÅŸkisine aktarılabiliyor.

 Bunun sonucunda çocuÄŸa farklı tutum ve mesajlar aktarılmaya baÅŸlıyor. Disiplin sorunları (bir yanda disiplin verilmeye çalışılırken diÄŸer yanda hoÅŸgörü, tolerans), çocuk üzerinden aktarılan olumsuz duygu ve düşünceler (annen beceriksizin teki, baban kızıma uygun biri deÄŸil) buna örnek verilebilir. Disiplin dışında çocuÄŸun özdeÅŸimi, olumlu annebaba çocuk iliÅŸkisinin bozulması gibi

Büyüklerin çocuğun gelişimi üzerine etkisinde şu özelliklerin de etkisi olduğunu düşünüyoruz: Birlikte ya da ayrı yaşama (çekirdek-geniş aile), Büyüklerin fiziksel sağlığı (hastalıkları, kayıpları ve çocuğa gelişim dönemine göre etkisi), Anne babanın ekonomik bağımsızlığı ya da büyüklere bağımlılığı.

Boşanma sonucu dağılan ailelerde anne babadan biri çocukla yaşamakta ve diğer ebeveyn aralıklı çocuğu görmektedir. Böylesi ayrılıklar sıklıkla ayrılan eşler için travmatik olmakta ve eşler anne ya da babaları ile birlikte yaşamaya başlamaktadırlar. Bu ailelerde diğer ebeveynin yerine sıklıkla büyük anne ya da büyükbaba girerek anne ya da baba rolü üstlenmektedirler. Çocuğun gelişim dönemine göre birçok olumsuzluk başlamaktadır.

Günümüz toplumunda giderek çekirdek aile (anne, baba ve çocuklar) yaÅŸantısına geçiÅŸ olduÄŸu için büyükanne/ babaların bu karıştırıcı etkileri giderek azalmaktadır. Bakıcılar, öğretmenler ve komÅŸular gibi çocuÄŸun yaÅŸantısında kısa süreli etkileri olabilecek diÄŸer  karıştırıcılardır. Anne baba ve çocuktan oluÅŸan aile içinde çocuÄŸun geliÅŸimi destekleniyor ve bu karıştırıcılar kısa süreli ya da kontrol edilebilir düzeyde kalıyorsa çocuÄŸun ruhsal geliÅŸimi açısından olumsuz ve kalıcı etkilerini görmüyoruz.