SevdiÄŸimiz bir kiÅŸinin ölümüne dayanmak biz yetiÅŸkinler için çok zor iken  bir çocuÄŸun bunu kabul etmesi ve yaÅŸaması çok daha zorlayıcıdır. Ölümün algılanması çocuÄŸun yaşına oranla göstermiÅŸ olduÄŸu zihinsel geliÅŸimle baÄŸlantılıdır. Ölüm kavramını her yaÅŸta farklı bir ÅŸekilde algılamaktadır.  ÖrneÄŸin;  3 Yaşından önceki dönemde  çocuÄŸun ölümü anlaması mümkün deÄŸildir. Bu nedenle de ölümü ilerleyen yaÅŸlara oranla daha az korkutucu bulurlar. Burada kaybedilen çocuÄŸun ebeveynlerinden biri ise onun yokluÄŸundan kaynaklanan sıkıntılar yaÅŸanacaktır. Ve tabi bu yaÅŸlarda da çocuÄŸa söz konusu kiÅŸinin öldüğünün söylenmesi gerekecektir. 4-5 yaÅŸlarında  bir çocuk ise bir yakınını kaybetmekten ve ölüm kavramından korkabilecek  zihinsel geliÅŸime sahiptir.  Bu dönemde sık sık ÅŸu sorular yöneltilir: 
 
“ Artık geri dönsün!’’          “Ne zaman gelecek?’’
 
Çünkü ölümü geri dönüşü mümkün olan bir süreç olarak görürler.  5 yaşından itibaren ise ölümün geri dönüşü olmayan bir olay olduÄŸunu anlamaya baÅŸlarlar. 6-7 yaÅŸlarında ölüm hastalıkla ve yaÅŸlılıkla ilgili olarak algılanmaya baÅŸlar. Ancak genelde 10-12 yaÅŸlarında ölümün yaÅŸamın sonu olduÄŸu, geri dönüşün olmadığı algılanmaya baÅŸlar.
 
ÖLÜM HABERİ ÇOCUĞA NASIL VERİLMELİ?

Ölüm kiÅŸi için  travmatik bir olay olduÄŸu kadar doÄŸal da bir olaydır. ÇocuÄŸa ölümün kötü bir olay olmadığını, doÄŸal bir süreç olduÄŸunu onun anlayabileceÄŸi bir dilde anlatılmalı. ÖrneÄŸin; bir çiçeÄŸin büyümesi, yeÅŸillenmesi, sararması ve solmasını ölümü  zihinsel açıdan sembolize ederek anlatmanız korkmasını engelleyecektir. Cenazenin bulunduÄŸu ortama sokulmaması gerekir. Bu zor dönemi yaÅŸayan kiÅŸilerin  aşırı aÄŸlamaları, kendini yerden yere atmaları çocuk tarafından görülmemesi gereken sahnelerdir.
 
ÇocuÄŸun yanında hiçbir ÅŸey yokmuÅŸ gibi davranmamak da gerekir. Ölüm haberi çocuÄŸa çok sevdiÄŸi , güvendiÄŸi bir kiÅŸi tarafından verilebilir. Ölen kiÅŸinin hasta olduÄŸu ve hastanede yattığı ve doktorların ona yardımcı olmaya, onu iyileÅŸtirmeye çalıştığı söylenerek sürece hazırlanmaya çalışılır. Bu konuda çocuÄŸun çevresindeki  herkesten aynı ÅŸeyi duyması çok önemlidir. Çevredeki diÄŸer kiÅŸilerin konuÅŸmalarına tanık olması güvenini yıkabilir ve korkmasına neden olabilir.  Onun bazı ÅŸeylere tek başına tanık olması kafasında oluÅŸabilecek sorulara cevap bulamamasını saÄŸlayabilir bu da travmatik bir durum ortaya çıkarabilir. Bu nedenle yanında sürekli olarak sorularına cevap verecek bir kiÅŸi bulunmalıdır.   
 
Ölüm haberi verilen bir çocuÄŸun tüm tepkilerinin izlenmesi gerekmektedir. Ölüme karşı verilen tepki her çocukta farklı olabilir. Yapmış olduÄŸu davranışları olaÄŸan karşılayın  ve sormuÅŸ olduÄŸu tüm soruları cevaplayın , soruları karşısında endiÅŸelenmeyin, sakin bir tonda cevaplar verin. EndiÅŸenizi hissetmesi kendisini güvende hissetmemesine ve kötü bir ÅŸeyler olduÄŸunu düşünmesine neden olacaktır. Duygularını istediÄŸi ÅŸekilde ifade etmesine izin verin, mümkün olduÄŸunca konuÅŸmasını saÄŸlayın fakat konuÅŸması konusunda baskı yapmayın.
 
Çocukların cenaze ortamlarına sokulmaması gerektiğini ifade etmiştim fakat bu durumlarda çocuğun hiç tanımadığı, tamamen yabancı olduğu bir ortama gönderilmesi de doğru değildir. Yanında kendisini iyi hissedebileceği, tanıdıklarının olduğu bir ortamda olması onu rahatlatacaktır.
 
Ölünün yüzünü göstermek de  çocuk için travmatik bir olaydır ve asla yapılmaması gerekir . Ölen kiÅŸinin derin bir uykuya daldığı, toprak olup yok olduÄŸu gibi kavramlar kullanmak doÄŸru deÄŸildir. Ölümü somutlaÅŸtırarak anlatmak çok daha rahatlatıcı ve açıklayıcı olacak çocuk ölümü kendi zihninde anlamlandırabilecektir. Bu tür mesajlar çocuklarda  uykuya, topraÄŸa vb söylenen kavramlara ya da nesnelere fobi geliÅŸtirmesine neden olabilir . Çocuklarda yaÅŸanan yas sürecinde altını ıslatma, kekemelik, tırnak yeme, saldırganlık, hırçınlık gibi uyum ve davranış bozuklukları, kabuslar, gece korkuları, korkular, uykusuzluk,yeme problemleri, karın ya da baÅŸ aÄŸrısı , okul baÅŸarısızlığı, içe kapanma gibi sorunlar görülebilir. Bu durumlarda bir uzmandan destek almak gerekir.
 
Ölüm sebebi ile çocuÄŸa aşırı koruyucu bir tutum sergilemek doÄŸru olmayacaktır. Her ÅŸey eskisi gibi devam etmeli çocuÄŸun yaÅŸamında birden büyük deÄŸiÅŸiklikleri yapılmamalıdır ( ev ya da ÅŸehir deÄŸiÅŸtirmek vb.) ÇocuÄŸun yaÅŸamına zevk alabileceÄŸi aktivitelerin eklenmesi süreci daha saÄŸlıklı atlatmasına neden olacaktır. Ölen, çocuÄŸun ebeveyni ise ebeveynin rolünü üstlenebilecek amca, teyze bu rolü üstlenmeye yavaÅŸ yavaÅŸ baÅŸlamalıdır.