Akla uydurma; bu mekanizma, duygusal ve heyecandan kaynaklı düşün­ce ya da davranış hakkında, insanın kendine ya da başkalarına karşı inandırıcı nedenler, yorumlar bulması, akılcı görünmeye çalışmasıdır. Yeteneksizliği yü­zünden uyumsuz ve başarısız olan insan, bütün çabasını kullanarak kendisini haklı gösterecek neden ve etkenler arar. Başarısız öğrenci, hayattaki başarının sadece okul eğitiminden geçmediğini ileri sürerek bu başarısızlığını kabul edilebilir hâle getirmeye çalışır. Ticari hayattaki başarısızlığının, ülkedeki eko­nomik bunalımdan kaynaklandığını ileri süren bir iş adamı da bu yolla kendi hatalarını akla yatkın ve izah edilebilir hâle getirmeye çalışır.
Kimi kez gerçeklerin verdiği kaygıdan, çok yalın ve yüzeysel mantık oyun­larıyla kaçılır.