Gelişmekte olan çocuk ve gencin, toplumda yer ve rol ala­bilmek için kendine örnek olarak yakınlarından, çevresinden bir ya da bir­kaç kişiyi veya bir grubu seçip onların davranış kalıplarını benimsemesi, öz­deşleşme sürecidir. Bu mekanizma çocukluk ve gençlik çağındaki toplum­sallaşma sürecinde önemli rol oynar. Örneğin; erkek çocuk babasının konuş­ma biçimini, sokakta sık sık karşılaştığı delikanlının yürüyüşünü, izlediği filmin kahramanının yürekliliğini, öğretmeninin bilgisini, okuduğu roman­daki erkeğin gücünü, filmdeki oyuncuyu, beğendiği müzik grubunun davra­nışlarını, öğretmeninin insancıllığı gibi öğeleri benimser.
Çocuklukta başlayan özdeşleşme süreci gençlik çağının sonunda tamam­lanır. Bu çağın sonunda insan kendine özgü kişiliğini kazanmış ve tamamla­mıştır. Buraya kadar anlatılanlardan, sağlıklı bir özdeşleşme yapılmasında ve kişiliğin gelişmesinde, çocuğun ve gencin yaşadığı toplumsal, kültürel çevre­nin çok önemli bir etken olduğu sonucu ortaya çıkmaktadır. Çocuk ve genç, güdülerine doyum sağlayan nesneler ve kişilerle özdeşleşmek zorundadır. Bu nedenle sunulan neyse onu ve onun parçalarını alacaktır. "Ne ekersen onu biçersin." deyimine uygun bir gelişme ve biçimlenme söz konusudur.
Gençlik çağından sonra özdeşleşme yapılan kişilerin sık sık değişmesi olumsuz gelişmelere yol açabilir. Kişilik özellikleri belirlenemez. Karşısına her çıkanı taklit eden, hemen benimseyen sonra terk eden, silik bir kişilik oluşur.