Psikotik Bozukluklar
Özellikleri: Psikotik bozukluklar, kısaca kişinin gerçekle bağlantısının kay-bolmasıdır. Akıl hastalıklarında duygu ve düşünce bozuklukları vardır. Bilindi­ği gibi düşünme, nesneler yerine onların simgeleri kullanılarak yapılan zihinsel bir işlev ve sorunlara çözüm arama biçimidir. Düşünmede soyutlama, karşılaş­tırma, kavramlar oluşturma, yargılama, sonuç çıkarma süreçleri vardır. Düşün­ce bozuklukları, simgelerin kavramlara bağlanması, düşüncenin oluşması ve içeriği alanlarında ortaya çıkar. Düşüncenin oluşması ve içeriği bozulunca ger­çekle düşünce arasında bağlanu kalmaz. Başka bir deyişle gerçek dışı düşünce biçimi ortaya çıkar. Bu tür düşünce biçiminde, düşünceyi oluşturan soyutlama, karşılaştırma gibi bütün süreçler bozulur. Kısaca, düşünceler mantık kuralları­na uymaz, akıl dışıdır. Akıl hastaları çevreye, topluma uyum sağlayamazlar. Ken­di yarattıkları "hasta" dünyalarında başkalarına yabancı olarak yaşarlar.
Psikoz Tipleri
Şizofreni: Şizofreni teriminin karşılığı ruhsal yaşamda bölünme, parçalan­ma, yarılmadır. Bu durum hastanın gerçekle bağlantısını büyük ölçüde bozar. Duygu ve düşünce alanında birçok belirtinin ortaya çıkmasına yol açar
Şizofreninin başlıca belirtileri şunlardır: düşünce biçimi ve çağrışım bo­zuklukları; gerçek dışı düşünceler (hezeyanlar); görsel ve işitsel sanrılar; ha­reket bozuklukları (donakalma, basmakalıp hareketler vb.); ilgi azalması, aşı­rı kaygı, sıkıntı ve taşkınlık nöbetleri; alışılmamış, yadırganan davranışlar; çevreyle bağlantının, ilişkinin azalması.
Araştırmalar, toplumlarda yüzde bir oranında şizofreni vakası olduğunu ortaya koymuştur. En çok 20-25 yaşlarında görülür.
Şizofreninin nedenleri henüz aydınlanmamıştır. Günümüzde şizofreni tek bir hastalık olarak değil, bedensel, ruhsal, toplumsal nedenlerin ortak et­kilerine bağlı ruhsal bir tepki olarak kabul edilmektedir.
Bedensel, organik nedenler arasında kalıtım önemli rol oynar. Ayrıca be­den yapıları ince, uzun ve zayıf olan astenik tiplerde ve içe dönük mizaçlılar­da şizofreninin daha sık görüldüğü ileri sürülmektedir.
Ruhsal nedenler arasında, benliğin gerilemesi üzerinde durulmaktadır. Bu gerileme, çocuğun ruhsal-cinsel gelişmesinde libidonun bedene, benliğe çekilmesi demektir. İçe dönen kişiliğin çevreyle toplumla ilişkisi bozulur.
Toplumsal nedenler arasında çocukluk çağının yaşandığı aile ortamı üze­rinde durulmuştur. Ailesinden yüzeysel ilgi ve sevgi gören ya da aileden bir­biriyle çelişen iletiler alan çocuklarda şizofreninin daha sık görüldüğü ileri sürülmüştür.
Şizofreni genellikle gençlik çağında başlar. Tipik bir başlama biçimi yoktur. Belirtiler kısa zamanda oluşabileceği gibi, çok sinsi ve yavaş olarak da gelişebi­lir. Bu durumda belirtileri fark etmek, tanımak çok zordur. Çoğu kez gençlik çağına özgü ruhsal, toplumsal sorunlar ya da kimlik bunalımıyla karışabilir. Bu nedenle ergenlik dönemine özgü bunalımlardan ayırt etmek gerekir.
Tedavisi zor ve uzun sürelidir.