|
hemsireler
|
 |
« : Åžubat 09, 2008, 10:45:17 ÖÖ » |
|
Temel eğilim kuramları; kişiliği, beden yapısı veya mizaç özelliklerini te¬mele alarak anlamaya çalışan yaklaşımları içine alır. Bu yaklaşımların başında Hippocrates (Hipokrat, MÖ 460-377)'ın kuramı gelir. Hippocrates, kişiliğin önemli bir yanını oluşturan mizacın, beden yapı¬sı ve kimyasından etkilenişine göre kişilik tiplerini belirlemiştir. Ona göre; kan, ak kan, kara safra, sarı safra gibi beden sıvılarının vücuttaki oranına gö¬re kişilik yapıları ortaya çıkar. Beden yapısının mizaç, karakter ve kişilikle ilişkisi yeni çağlarda bilimsel bir nitelik kazanmaya başlamıştır. "Uzunluk, kısalık, zayıflık, şişmanlık, saç, ten, göz rengi gibi özellikler ve bunlara bağlı olarak şekillenen davranışlar in¬sanın kişiliğini de yansıtır." düşüncesinden hareket ederek beden yapısı ve kişilik üzerinde araştırmalar yapılmıştır. Bunlara, Kretschmer (Kreçmer) ve Sheldon (Şeldon) örnek verilebilir. Kretschmer, beden yapısına göre üç tip belirler: piknik tip, astenik tip, at¬letik tip. Piknik tip; orta boylu, geniş gövdeli, yuvarlak hatlı, kasları gevşek ve yağ¬lanmaya eğilimli bir beden yapısına sahiptir. Astenik tipin beden yapısı; in¬ce, uzun, zayıf, göğüs ve karın bölgeleri iyi gelişmemiştir. Atletik tip ise bo¬yu ortanın üstünde, kol ve bacak kemikleri uzun, adaleleri iyi gelişmiş bir be¬den yapısına sahiptir.Endomorf tipler Kretschmer'in piknik tipine; ektomorf tipler, astenik ti¬pe; mezomorf tipler de atletik tipe benzer özelliklere sahiptirler. Uzun süre insan kişiliğinin beden yapısına göre değerlendirilmesi akımı etkisini sürdürmüş, yeni yeni yöntemlerin ve ölçümlerin doğmasına neden olmuştur. Ancak son yıllarda yapılan geniş istatistik çalışmalardan toplanan veriler, beden yapısıyla kişilik özellikleri arasında düşük bir bağlantı oldu¬ğunu ortaya koymuştur. Bununla birlikte bu görüş kişilik yapılarını ve özel¬liklerini tanıyıp anlamada sağlam bir dayanak oluşturmuştur. Bu görüş kişi¬liği etkileyen bedensel, fizyolojik, hormonal, kimyasal etkenlerin bulunabi¬leceği olasılığını düşündürmüş, daha duyarlı yöntemlerin geliştirilmesini sağlamıştır.
Kişilik özelliği olarak piknik tipler; dışa dönük, canlı, neşeli, çabuk duygu¬lanan tiplerdir. Diğer iki tip; soğukkanlı, içe dönük, çekingen, soyut konular¬la uğraşmayı seven güçlü bir iradeye sahip kişilik özelliği gösterirler. Sheldon'un belirlediği tiplerin özellikleri de Kretschmer'in tiplerine ben¬zer. Ancak Sheldon beden yapılarını, döl yatağı içindeki gelişme basamakla¬rına göre belirlemiştir. Bunlar endomorf tipler (endoderm tabakası geliş¬miş), ektomorf tipler (ekdoderm tabakası gelişmiş), mezomorf tipler (mezo¬derm tabakası gelişmiş) olarak belirlenmiştir
|