Çeşitli kişilik kuramlarının geliştirilmesi, kişiliği anlama ve değerlendirme çabalarına yol açmıştır. Bu amaçla, farklı yöntem ve tekniklerle kişilik testleri oluşturulmuştur.
Kişiliğin oluşumu ve gelişiminde önemli rol oynayan etkenlerden biri, insanın ait olduğu toplum ve onun kültürüdür. Bu nedenle başka bir kültür için geliştirilen kişilik testlerini kendi kültürümüze uyarlamadan uygularsak sonuçlar yanıltıcı olabilir.
Kişilik testleri; seçmeli sorulardan, mürekkep lekeleriyle oluşturulan testlere kadar değişik türleri olan bir alandır.
1.   Görüşme
Konuşma, konuşturma yoluyla bireyin değerlendirilmesine görüşme de¬nir. Görüşme kişilik özelliklerini belirlemek amacıyla uygulanır. Serbest gö¬rüşme ya da soru listeleri şeklinde hazırlanır. Serbest görüşmenin doğal bir ortamda gerçekleştirilebilmesi için not tutulmaması gerekir. Not, görüşme bittikten sonra alınır, değerlendirilir. Görüşmecinin alanında uzman olması ve objektif değerlendirme yapması gerekir. Görüşme, değerlendirmede ye¬tersizlikleri olan bir yoldur. Gözlenen, gözlemci üzerinde olumlu etki yapa¬bilmek için doğru yanıtlar vermeyebilir. Ayrıca görüşme, sınırlı kısa süreli bir gözlem durumu olduğundan genel bir bilgiye sahip olunsa bile, o kişinin gerçek kişilik özelliklerine ulaşılamaz.
Görüşme eskiden beri kullanılagelen bir tekniktir. Psikolojinin uygulama alanına göre, işe alınacak bir kişiyle görüşmekten, birtakım sorunlarını danış¬mak üzere bir kliniğe başvuran kişiyle yapılan görüşmeye kadar çeşitleri vardır.
2.   Derecelendirme Ölçekleri
Kişinin özelliklerinin iki uçta derecelendirilmiş bir boyutta gösterilmesi-ne dayanan tekniklere derecelendirme ölçekleri denir. Sık kullanılan bir öl¬çektir. Bireyin özellikleri, örneğin; sorumlu, sorumsuz, iyimser, kötümser, dü¬zenli, düzensiz gibi uç noktalara göre alınır. Hiçbir insanda bu uçlardan biri tam olarak bulunmaz. Birey iki uç nokta arasında bir yerdedir. Bütün kişilik özellikleri bu tarzda derecelendirilebilir.
Bu tür görüşme ölçeklerinde, ya hangi belirtilerin ne şekilde araştırılacağı, örnek veya standart sorularla belirlenmiştir ya da sorular tam olarak belirlen¬memiştir. Böylece, her bireyin, tam belirli olmayan soruyu kendine göre de¬ğerlendirip kendi duygu ve düşüncelerini yansıtacağı düşünülmüştür. Bu öl¬çekler değişik aralıklarla derecelendirilmiş olabilirler. Örneğin; l'den 5'e, l'den 7'ye gibi derecelerle puanlanabilirler.
Deneği yakından tanıyan biri onu değerlendirir. Çeşitli kişilik özellikleri-nin ne derecede bulunduğunu işaretler. Sonuç, denek hakkında kişilik özel-likleri bakımından genel bir fikir verir. Örneğin; Ali arkadaşlarıyla kavga eder.

      X                  
 
Hiçbir zaman
 
Bazen
 
GerektiÄŸi zaman
 
ÇoÄŸunlukla    Her zaman
 
Bu ölçekteki çarpı işareti (x) Ali'nin "bazen" arkadaşlarıyla kavga ettiğini gösterir.
Başka bir örnekte;
Ali'nin oyunlarda liderlik yaptığı görülür mü?

                  X      
Asla   Bazen   Ã‡ok   Oldukça çok   Her zaman
Bu ölçekteki çarpı işareti (x) Ali'nin oldukça fazla liderlik yaptığını gösterir.
â–        143

3.   DeÄŸer Ölçen Testler (Davranış Saptama Testleri)
Değer ölçen testlerin, ilgi ve tutum ölçen testlerle birçok ortak noktalan vardır.
Değer ölçmek için hazırlanan testlerden en yaygın olarak kullanılanların-dan biri, Değerlerin İncelenmesi ölçeğidir. Ölçek, bireylerin kuramsal, eko¬nomik, estetik, toplumsal, politik ve dinsel değerlerini ölçer.
Bir başka değer ölçeği Ahlaksal Yargı ölçeğidir. Piaget'nin yaklaşımını te¬mel alan ve Kohlberg tarafından geliştirilen bu test, ahlak gelişimini ölçer. Dokuz hipotezsel ikilemden oluşturulmuştur. Örneğin; "Eşi kanser olan bir kişi tedavi için gereken çok pahalı bir ilacı satın alamadığından ilacı çalar." cümlesi kişiye yöneltilir. Ölçeği yanıtlayan kişi de bu davranışı yargılar ve yargısı için nedenler belirtir.
4.   KiÅŸilik Anketleri
Kişilik anketleri, genellikle kişinin kendinin işaretlediği ölçekler şeklinde geliştirilmiştir.
Minnesota Çok Yönlü Kişilik Envanteri (MMPI), 566 cümleden oluş-muştur. Örneğin; "Çok defa sabahları dinç ve dinlenmiş olarak uyanırım.", "Bazen başkalarının sabrını tüketecek kadar bir şeye saplanır kalırım.", "Eleş¬tiri beni çok kırar." gibi cümleleri kişi kendine göre "doğru" ya da "yanlış" şeklinde işaretler.
MMPI, genellikle psikiyatrik hastalara tanı koymakta kullanılır. MMPI uy¬gulayarak depresyon, paranoya, psikasteni, histeri, hipokondri, şizofreni gi¬bi psikiyatrik bozukluklarda kişiye ilişkin bilgi edinilir. Başka bir deyişle MMPI, kişide ruhsal bozukluk olup olmadığı, varsa ne olduğu konusunda yol gösterici bir testtir.
MMPI ülkemiz koşullarına uyarlanmıştır.
5.   Projektif Teknikler
Projektif testlerin en önemli özelliği, bireyin vereceği yanıtların sınırlandı¬rılmamış olmasıdır. Kişi kendi iç dünyasını verdiği yanıtlarla yansıtır. Birey ihtiyaçlarını, kaygılarını, çatışmalarını, sosyal uyumunu, yaratıcılığını, duygu¬larını vb. özelliklerini teste yansıtır. Projektif testlerde uyaranlar, kişilik anket-lerindeki sorular gibi belirgin değildir. Genellikle ya tam belirgin olmayan re¬sim, şekil vb. ya da yarım bırakılmış cümlelerden oluşturulmuştur.
Bunlardan bir kısmı mürekkep lekesi testleri (Rorschach, Holtzman gibi); bir kısmı tematik algı testleri (TAT, CAT, SAT gibi); bir kısmı sözcük çağrışım testi, cümle tamamlama testi gibi sözel testler; bir kısmı resimsel tekniklerdir. Bu projektif testlerden bazılarını kısaca tanıtacağız.